افزایش ۴۵ درصدی وصول مطالبات بانک صادرات در ۱۴۰۴

خبرداری؟ بانک صادرات ایران در سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۴، موفق به وصول ۸۴۰ هزار و ۱۸۸ میلیارد ریال (بیش از ۸۴ همت) از مطالبات معوق خود شد. این رقم در مقایسه با عملکرد ۱۴۰۳ که ۵۷۷ هزار میلیارد ریال ثبت شده بود، رشدی معادل ۴۵ درصد را نشان می‌دهد. آنچه این دستاورد را از حیث مدیریت دارایی‌ها برجسته می‌کند، تداوم شیب صعودی وصول در سه فصل از چهار فصل سال است؛ به‌گونه‌ای که تنها در فصل زمستان، بیش از ۲۵۵ هزار میلیارد ریال از این مبلغ تحقق یافته که نسبت به فصل پاییز ۴۲ درصد رشد داشت.

الگوی جغرافیایی وصول مطالبات بانک صادرات ایران نشان‌دهنده فراگیری این فرآیند در سطح استان‌های کشور است. در ۱۴۰۴، ارزش ریالی مبالغ وصول‌شده در اکثر استان‌ها ۵ تا ۲۰۰ درصد رشد داشت. استان‌های آذربایجان شرقی، سیستان و بلوچستان، البرز، همدان و قم با رشد ۱۴۰ تا ۲۰۰ درصد در صدر این فهرست قرار دارند. همچنین منطقه غرب تهران، خوزستان، منطقه مرکز تهران، اصفهان و خراسان رضوی بیشترین حجم وصولی را از نظر ارزش ریالی به خود اختصاص داده‌اند. حضور پررنگ استان‌های کم‌برخوردار در میان استان‌های با بیشترین رشد، نشان می‌دهد که این بانک رویکردی صرفا متمرکز بر پایتخت نداشته و بهبود شرایط تسهیلاتی در تمامی نقاط کشور را مد نظر قرار داد.

در سطح بین‌المللی، عملکرد بانک صادرات ایران در وصول مطالبات معوق در مقایسه با بانک‌های سایر کشورها و مناطق جهان، ابعاد متفاوتی از نظام‌های بازیافت دارایی را نمایان می‌سازد. در ایالات متحده، نرخ بازیافت (Recovery Rate) وام‌های مسکن در مارس ۲۰۲۵ معادل ۶۲.۵ درصد گزارش شد. این رقم در مقایسه با اسفند ۱۴۰۴ (معادل مارس ۲۰۲۶) اندکی کاهش یافته، اما همچنان بیانگر کارایی بالای نظام قضایی و رویه‌های وثیقه‌ستانی در این کشور است. در ترکیه، از بزرگترین بانک‌های خصوصی این کشور یعنی گارانتی بی‌بی‌وی ا (Garanti BBVA) در اکتبر ۲۰۲۵ یک پرتفو از وام‌های معوق به ارزش کل ۲۴۹.۶۴ میلیون لیر را با مبلغ ۳۸ میلیون لیر به فروش رساند که نشان‌دهنده نرخ بازیافت ۱۵.۲ درصدی است. این رقم گویای آن است که نظام بانکی ترکیه برای پاکسازی ترازنامه‌های خود، به فروش پرتفوی‌های معوق با تخفیف‌های عمیق روی می‌آورد؛ رویکردی که با روش بانک صادرات ایران مبتنی بر مذاکره و استفاده از ابزارهای اعتباری، تفاوت اساسی دارد.

در شبه‌قاره هند، نرخ بازیافت دارایی‌های غیرجاری (NPA) بانک‌های تجاری برنامه‌ریزی‌شده از ۱۳.۲ درصد در سال مالی ۲۰۱۸ به ۲۶.۲ درصد در سال مالی ۲۰۲۵ افزایش یافته که دو برابر شده است. نرخ لغزش (Slippage Ratio) که میزان ورودی جدید به دارایی‌های معوق را می‌سنجد، از ۷.۱ درصد در ۲۰۱۸ به ۱.۴ درصد در ۲۰۲۵ و سپس به ۱.۳ درصد در سپتامبر ۲۰۲۵ بهبود یافت. با این حال، نرخ ۲۶.۲ درصدی بازیافت در هند، اگرچه از ترکیه بالاتر است، اما در مقایسه با رشد ۴۵ درصدی مبلغ وصول‌شده بانک صادرات ایران، از حیث پویایی رشد، فاصله قابل توجهی دارد. در کشورهای حاشیه خلیج فارس، نسبت وام‌های معوق به کل دارایی‌ها در بانک‌های عربستان سعودی تنها ۰.۹ درصد، در امارات متحده عربی ۲.۳ درصد و در عمان ۳.۶ درصد است. با این حال، بانک‌های سعودی به‌طور متوسط ۸.۴ درصد از درآمد خالص بهره خود را به ذخیره‌گیری برای وام‌های معوق اختصاص می‌دهند؛ این رقم در قطر به ۳۳.۵ درصد و در امارات به حدود ۱۷.۳ درصد می‌رسد. این ارقام نشان می‌دهد حتی در منطقه‌ای با پایین‌ترین نسبت وام‌های معوق، هزینه‌های ذخیره‌گیری همچنان سهم قابل توجهی از سودآوری بانک‌ها را می‌بلعد.

در منطقه اروپای مرکزی، شرقی و جنوب شرقی (CESEE)، حجم وام‌های معوق در سه ماهه دوم ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۳.۵ درصد کاهش یافته و به ۲۸ میلیارد یورو رسیده است. نسبت متوسط وام‌های معوق در این منطقه نیز در سطح ۱.۹۳ درصد تثبیت شده که نسبت به سه ماهه دوم ۲۰۲۴ حدود ۰.۲ درصد کاهش یافت. نرخ پوشش (Coverage Ratio) وام‌های معوق در این منطقه با ۶۳.۳ درصد، همچنان بالاتر از میانگین دوران پیش از همه‌گیری کرونا قرار دارد. در سطح جهانی، بر اساس داده‌های کنسرسیوم GEMs در اکتبر ۲۰۲۵، میانگین بازیافت جهانی در وام‌های بخش خصوصی نزدیک به ۷۳ درصد است؛ این رقم برای وام‌های دارای وثیقه ممتاز حدود ۷۶ درصد و برای وام‌های بدون وثیقه ممتاز حدود ۷۰ درصد برآورد شد. در چین، نسبت وام‌های معوق بانک‌های تجاری در پایان ۲۰۲۵ به ۱.۵ درصد رسیده و بانک‌های بزرگ این کشور با نسبت وام‌های معوق حدود ۱.۱۵ درصد، کاهش هفت ساله این شاخص را ثبت کرده‌اند.

افشین خانی، مدیرعامل بانک صادرات، پیش از این بر پیگیری مستمر پرونده‌های مطالباتی به‌عنوان اقدامی حیاتی در راستای افزایش توان بانک برای پاسخگویی به درخواست‌های تسهیلاتی مشتریان تأکید کرده بود. داده‌های وصولی ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این استراتژی با تمرکز بر فنون مذاکره و استفاده از ابزارهای اعتباری – و نه صرفا فروش پرتفوی با تخفیف مانند آنچه در ترکیه رایج است – توانسته عملکردی فراتر از بسیاری از همتایان منطقه‌ای خود به ثبت برساند. در حالی که نظام بانکی پاکستان با نسبت وام‌های معوق ۷.۴ درصد، به‌دلیل ضعف نظام قضایی با چالش‌های جدی در بازیافت مطالبات مواجه است، رویکرد مذاکره‌محور بانک صادرات ایران، مسیری جایگزین برای کاهش دارایی‌های موهون بدون اتکای صرف به سازوکارهای قضایی داد. الگوی توزیع جغرافیایی وصول مطالبات این بانک نیز که استان‌های کم‌برخوردار را در صدر رشد قرار داده، رویکردی متوازن و فراگیر را به تصویر می‌کشد که در بسیاری از نظام‌های بانکی Emerging Markets کمتر مشاهده می‌شود.

بیشتر بخوانید: انتصاب افشین خانی به عنوان مدیرعامل جدید بانک صادرات ایران

منابع

داده‌های مربوط به بانک صادرات ایران (بخش ابتدایی گزارش)

– خبر اصلی بانک صادرات ایران (موضوع تسهیلات، وصول ۸۴ همت، رشد ۴۵ درصدی، توزیع استانی و اظهارات مدیرعامل): روابط‌عمومی بانک صادرات ایران، قابل‌دسترسی در وب‌سایت این بانک به آدرس: https://www.bsi.ir/Pages/News/Detail.aspx?IDForItem=3755

داده‌های مربوط به نرخ بازیافت وام مسکن در ایالات متحده

– نرخ بازیافت ۶۲.۵ درصد برای وام‌های مسکن در مارس ۲۰۲۵: برگرفته از گزارش شاخص‌های وام مسکن (Mortgage Metrics Report) سهماهه اول ۲۰۲۵، منتشرشده توسط دفتر کنترل ارز (Office of the Comptroller of the Currency – OCC) در ژوئن ۲۰۲۵.

داده‌های مربوط به فروش پرتفوی وام‌های معوق توسط گارانتی بی‌بی‌وی ا (ترکیه)

– ارزش پرتفوی ۲۴۹.۶۴ میلیون لیر و فروش به مبلغ ۳۸ میلیون لیر در اکتبر ۲۰۲۵: برگرفته از اطلاعیه افشای اطلاعات بانک ترکیه گارانتی بی‌بی‌وی ا (Garanti BBVA) در تاریخ ۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، منتشرشده از طریق EQS Group.

داده‌های مربوط به نرخ بازیافت دارایی‌های غیرجاری (NPA) در هند

– نرخ بازیافت ۱۳.۲ درصد در سال مالی ۲۰۱۸ و ۲۶.۲ درصد در سال مالی ۲۰۲۵: برگرفته از گزارش اقتصادی هند (Economic Survey 2025-26) که در تاریخ ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶ در پارلمان این کشور ارائه شد.

– نرخ لغزش (Slippage Ratio) ۷.۱ درصد در ۲۰۱۸، ۱.۴ درصد در سال ۲۰۲۵ و ۱.۳ درصد در سپتامبر ۲۰۲۵: همان منبع، گزارش اقتصادی هند (Economic Survey 2025-26).

داده‌های مربوط به منطقه اروپای مرکزی، شرقی و جنوب‌شرقی (CESEE)

– کاهش ۳.۵ درصدی حجم وام‌های معوق به ۲۸ میلیارد یورو، نسبت متوسط ۱.۹۳ درصد و نرخ پوشش ۶۳.۳ درصد در سهماهه دوم ۲۰۲۵: برگرفته از گزارش NPL Monitor بانک اروپایی بازسازی و توسعه (EBRD) که در دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد.

داده‌های مربوط به میانگین جهانی بازیافت (GEMs)

– میانگین بازیافت جهانی ۷۳ درصد، وام‌های دارای وثیقه ممتاز ۷۶ درصد و وام‌های بدون وثیقه ممتاز ۷۰ درصد: برگرفته از داده‌های کنسرسیوم GEMs (Global Emerging Markets Risk Database) که در اکتبر ۲۰۲۵ منتشر شد و توسط S&P Global Ratings در آوریل ۲۰۲۶ گزارش گردید.

داده‌های مربوط به نسبت وام‌های معوق بانک‌های چین

– نسبت ۱.۵ درصد برای کل سیستم بانکی و ۱.۱۵ درصد برای بانک‌های بزرگ در پایان سال ۲۰۲۵: برگرفته از گزارش AMRO (ASEAN+3 Macroeconomic Research Office) در آگوست ۲۰۲۵ و همچنین گزارش سالانه بانک صنعت و تجارت چین (ICBC) در آوریل ۲۰۲۶.

داده‌های مربوط به کشورهای حاشیه خلیج فارس (عربستان، امارات، عمان و قطر)

– نسبت وام‌های معوق به کل دارایی‌ها: عربستان ۰.۹ درصد، امارات ۲.۳ درصد و عمان ۳.۶ درصد: برگرفته از داده‌های S&P Capital IQ تا مارس ۲۰۲۵، منتشرشده در گزارش IMAP در سال ۲۰۲۵.

– هزینه ذخیره‌گیری از درآمد خالص بهره: عربستان ۸.۴ درصد، قطر ۳۳.۵ درصد و امارات ۱۷.۳ درصد: همان منبع، گزارش IMAP در سال ۲۰۲۵.

داده‌های مربوط به نسبت وام‌های معوق پاکستان

– نسبت ۷.۴ درصد: بر اساس برآوردهای موجود در برخی تحلیل‌های اقتصادی منطقه‌ای.