شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی و تقویت از درون در محاصره دریایی / گذار از متکی به تکنولوژی خارجی به تولیدکننده دانش‌بنیان

خبرداری؟ مسیر توسعه صنعتی و اقتصادی کشورها و ارتقای سطح رفاه عمومی از بهبود روابط تجاری و مبادلات آزاد میان کشورها می‌گذرد. در این میان حمله نظامی به ایران در ماه‌های اخیر و اعمال محدودیت از سوی کشور برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز و همچنین اعمال محاصره دریایی از سوی ایالات متحده در خلیج فارس، تجارت کشور را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

حدود ۸۰ درصد تجارت کشور از بنادر جنوبی انجام می‌شود و بروز بحران نظامی در این منطقه صادرات و واردات ایران را با اختلال مواجه کرده است.تغییر مبادی تجاری به سایر مرزها برای انتقال کالا به کشور نیز با محدودیت‌های زیرساختی و لجستیک روبه‌رو است.

کارشناسان معتقدند، اعمال محدودیت از سوی ایران برای تردد در تنگه هرمز شاید در کوتاه‌مدت منافع خاصی به همراه داشته باشد، اما در بلندمدت الزاما چنین نخواهد بود. با توجه به این شرایط و چالش‌های پیش‌روی تجارت خارجی ایران، این پرسش مطرح است که تجربه کشورهای مختلف در مواجهه با گسترش یا محدودیت تجارت چه بوده و این مسیرها چه نسبتی با توسعه اقتصادی و رفاه عمومی دارند.

نکته مهم اینکه عملکرد شرکت های زیرساختی مرتبط با توسعه دریایی مانند شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران در این زمینه به چه صورت است و مدیران این شرکت چه برنامه هایی برای بی اثرکردن محاصره دریایی انجام داده اند.

با توجه به اهمیت استراتژیک شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریایی ایران به عنوان یکی از بازوهای صنعتی و مهندسی کشور در حوزه دریا، برنامه‌های این مجموعه در دوران محاصره و تحریم‌های دریایی بر محور «خودکفایی»، «مهندسی معکوس» و «تنوع‌بخشی به زنجیره تأمین» متمرکز شده است. در شرایط محاصره، اهداف و برنامه‌های کلیدی این شرکت را می‌توان در دسته‌های زیر تحلیل کرد:

۱. بومی‌سازی و مهندسی معکوس

در دوران محاصره، دسترسی به قطعات یدکی و تجهیزات پیشرفته خارجی محدود می‌شود. برنامه‌های شرکت در این راستا شامل موارد زیر است:

• طراحی داخلی: جایگزینی نقشه‌های خارجی با نقشه‌های بومی برای ساخت تجهیزات دریایی.
• تولید قطعات استراتژیک: شناسایی قطعاتی که گلوگاه تولید هستند و تلاش برای ساخت آن‌ها در داخل کشور با همکاری کارگاه‌های تخصصی.
• بهینه‌سازی متریال: استفاده از آلیاژها و متریال‌های داخلی که مقاومت مشابهی با استانداردهای بین‌المللی در محیط‌های خورنده دریایی دارند.

۲. توسعه زیرساخت‌های لجستیک و تعمیراتی

وقتی امکان خرید تجهیزات جدید به دلیل محاصره دشوار است، «نگهداری و تعمیرات» (MRO) اولویت اول می‌شود:

• افزایش توان تعمیراتی: ارتقای دک‌ها و تجهیزات تعمیراتی برای طولانی کردن عمر عملیاتی شناورها و سازه‌های دریایی موجود.
• مدیریت هوشمند موجودی: ایجاد سیستم‌های پیش‌بینی برای مصرف قطعات تا از توقف عملیاتی تجهیزات در زمان نبود قطعات خارجی جلوگیری شود.

۳. تمرکز بر صنایع دفاعی و امنیتی

در دوران محاصره دریایی، تأمین نیازهای نیروی دریایی و سازمان‌های امنیتی اولویت می‌یابد:

• ساخت شناورهای پشتیبانی: تمرکز بر ساخت شناورهایی که برای عملیات‌های ضد محاصره و انتقال لجستیک در شرایط سخت طراحی شده‌اند.
• توسعه سازه‌های آفشور: تقویت توانایی ساخت سکوها و سازه‌هایی که برای استخراج منابع انرژی در شرایط تحریم ضروری هستند.

۴. تغییر استراتژی تأمین (تأمین غیرمستقیم)

برای مقابله با محاصره، شرکت‌های مهندسی دریایی معمولاً مسیرهای جایگزین را دنبال می‌کنند:

• تنوع‌بخشی به تأمین‌کنندگان: شناسایی بازارهای جایگزین (مانند کشورهای شرق آسیا یا کشورهای همسو) برای خرید تجهیزات حساس.
• استفاده از واسطه‌های تجاری: به‌کارگیری شبکه‌های تأمین پیچیده برای دور زدن محدودیت‌های تحریمی و واردات قطعات حیاتی.

۵. سرمایه‌گذاری بر روی نیروی انسانی

محاصره باعث می‌شود تکیه بر «دانش» جایگزین تکیه بر «تجهیزات آماده» شود:

• آموزش‌های تخصصی: برگزاری دوره‌های پیشرفته برای مهندسان داخلی جهت تسلط بر فناوری‌های نوین دریایی.
• همکاری با دانشگاه‌ها: ایجاد پیوند میان صنعت و دانشگاه برای حل چالش‌های فنی که پیش‌تر با خرید تکنولوژی حل می‌شدند.

بیشتر بخوانید:شرکت مهندسی تاسیسات دریایی ایران و نگاه استراتژیک به صنعت / ترسیم آینده‌ای روشن و پایدار برای صنایع دریایی ایران

واقعیت این است که برنامه شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریایی ایران در دوران محاصره، گذار از یک «متکی به تکنولوژی خارجی» به یک «تولیدکننده دانش‌بنیان» است تا امنیت دریایی و اقتصادی کشور در هر شرایطی تضمین شود.