ظرفیت های استراتژیک منطقه آزاد انزلی برای تبدیل به هاب تزانزیت دریایی / ضرورت انتقال مرکز تجارت دریایی از جنوب به شمال در زمان بحران

خبرداری؟ بندر انزلی به عنوان اصلی ترین و قدیمی ترین بندر شمال کشور، اهمیت ویژه ای در ترانزیت کالا را دارد. با شناسایی دقیق موقعیت کلیدی این بندر در مسیر کریدور شمال – جنوب و با تدوین راهبرد صحیح در راستای ترانزیت می توان به ارتقای عملکرد این بندر از طریق جذب کالاهای بیشتر پرداخت.

احیای کریدور شمال-جنوب و استفاده از ظرفیت خفته بنادر دریای خزر، نویدبخش آینده‌ای روشن برای اقتصاد کشور است.این در حالی است که تنش در خلیج فارس و تنگه هرمز هنوز فروکش نکرده و به همین دلیل می توان از ظرفیت های دریایی در شمال کشور استفاده بهتری کرد.

ظرفیت بنادر شمالی ایران به ۳۰ میلیون تن رسیده است؛ رقمی که معادل کل کالاهای اساسی وارداتی کشور در سال ۱۴۰۴ است. هم اکنون بندر انزلی، کاسپین، آستارا و امیرآباد می‌توانند به طور همزمان ۴۰ فروند کشتی را تخلیه و بارگیری کنند. این یعنی ایران از یک مزیت استراتژیک بی‌نظیر برخوردار است که می‌تواند وابستگی به تنگه هرمز را به حداقل برساند.

در شرایط کنونی کالا از مسیر ترکیه به روسیه و ترکمنستان و بالعکس از همین مسیر ترانزیت می‌شود و این روند، جایگاه منطقه آزاد انزلی را در زنجیره حمل‌ونقل بین‌المللی تثبیت کرده است.به همین دلیل نیزنقش منطقه آزاد انزلی در تسهیل ترانزیت کالا میان بنادر شمالی کشور  حائز اهمیت است طراحی زیرساخت‌های این منطقه، امکان عبور محموله‌ها از مسیرهای ترکیه، روسیه و ترکمنستان را فراهم کرده و زنجیره حمل‌ونقل کشور را تکمیل کرده است.

ترانزیت ریلی سوخت از بندر كاسپین؛ گامی نو در حمل‌ونقل منطقه

در چنین شرایطی مصطفی طاعتی مقدم، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل  سازمان منطقه آزاد انزلی از آغاز عملیات حمل ریلی مایعات (سوخت) از مجتمع بندری کاسپین برای نخستین‌بار خبر داد.

وی با بیان اینکه با سرمایه‌گذاری و تجهیزات نصب‌شده توسط بخش خصوصی، امکان بارگیری ایمن مایعات به واگن‌های مخزن‌دار فراهم شده است، افزود: مجتمع بندری کاسپین با تمرکز بر توسعه بازار و ایجاد مزیت‌های رقابتی برای کشورهای همسایه در تجارت با کشورهای حاشیه خزر و اوراسیا و همچنین برخورداری از مخازن تخصصی فله مایع، نقش راهبردی در تأمین روغن خام خوراکی کشور ایفا می‌کند. به گفته وی، پیش از این ترانزیت محمولات عمدتاً به روش ترکیبی دریایی-جاده‌ای انجام می‌شد؛ اما اکنون با تکمیل زیرساخت‌های ریلی، روش حمل ترکیبی دریایی-ریلی نیز به فرایندهای عملیاتی بندر افزوده شده است.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی در تشریح جزئیات این عملیات گفت: نخستین محموله ۵۰۰۰ تنی سوخت که از مبدأ روسیه از طریق دریای خزر وارد بندر کاسپین شده، با بهره‌گیری از ناوگان ریلی به مقصد کشور افغانستان ترانزیت می‌شود.
وی در پایان با تأکید بر چشم‌انداز توسعه‌ای بندر کاسپین خاطرنشان کرد: به‌زودی امکان «حمل یکسره»  محمولات از کشتی به واگن‌های قطار عملیاتی خواهد شد. این اقدام در کنار مشوق‌های قانونی و مزایای منطقه آزاد انزلی، موجب کاهش محسوس هزینه‌های تمام‌شده ترانزیت سوخت و ایجاد فرصت رقابتی برای کشور در کریدورهای بین‌المللی می‌شود.

مزیت های ترانزیتی منطقه آزاد انزلی

مجتمع بندرانزلی ۱۷ پست اسکله و ظرفیت تخلیه و بارگیری سالانه ۱۰ میلیون تن کالا را دارد، بندری که بر روی کانالی طبیعی احداث شده که طبق نظر کارشناسان این حوزه با لایروبی مناسب امکان تردد کشتی هایی با تناژ بالا در آن فراهم می شود.

از دیگر سو بندر نوین کاسپین واقع در منطقه آزاد انزلی با چهار پست اسکله فعال، یک پست اسکله رو رو، ایجاد خط کشتیرانی حمل و نقل کانتینری منظم(لاینر) بین بنادر کاسپین و آکتائو به منظور توسعه صادرات و ترانزیت کانتینری مسیری مناسب و به صرفه برای تجار ایرانی و خارجی است.

کشتی رو – رو وظیفه جابه جایی وسایل نقلیه زمینی چرخ دار مثل خودروها، ماشین های سنگین، تریلر و واگن ها را داردکه به داخل کشتی رانده می شوند.

اگرچه برخی از کشورها برای دور زدن چین، روسیه، ایران و ترکیه و اتصال هند از طریق کشورهای عربی خاورمیانه و اسرائیل و اروپا سرمایه گذاری هایی در راه اندازی کریدورهای تجاری مختلف مانند کریدور جدید هند- خاورمیانه- اروپا داشتند اما تحولات اخیر منطقه نشان می دهد کریدور ترانزیتی بین المللی شمال-جنوب مسیری امن برای ترانزیت کالاها خواهد بود که علاوه برکاهش هزینه ها و صرفه جویی در زمان منافع فراوانی را عاید کشورهای بهره مند از آن خواهد کرد.

مجتمع بندری انزلی سابقه ای ۳۰۰ ساله در عرصه حمل و نقل دریایی دارد و امروز با ۱۷ پست اسکله و امکان تخلیه و بارگیری ۱۰ میلیون تن کالا در سال بزرگترین و مجهزترین مجتمع بندری ایرانی حاشیه دریای خزر محسوب می شود.

این بندر که با قرار گرفتن در گذر تجاری بین المللی شمال – جنوب و تراسیکا و سایر کریدورهای بین المللی نقش برجسته ای در صنعت حمل و نقل دریایی با کشورهای حاشیه دریای خزر و اروپایی دارد.

یکی از مهمترین ویژگی های این بندر که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته است احداث آن برروی کانال طبیعی است. این مزیت نشان می دهد بندر انزلی در صورت پسروی آب دریای خزر طی سال های آینده با انجام لایروبی بطور کامل خشک نخواهد شد و کشتی های تناژ پنج تا هفت هزار تن می توانند در اسکله های شماره ۱۱ و ۱۲ و ۱۳ این مجتمع پهلوگیری کنند.

علاوه بر این موارد، مدیر کل بنادر و دریانوردی گیلان نیز اعلام کرد طی ماه های آینده شرکت کشتی سازی و عملیات تعمیرات کشتی در این مجتمع بندری تاسیس خواهد شد و به این ترتیب صاحبان کشتی خدمات بیشتر و مناسب تری از بنادر گیلان دریافت خواهند کرد.

این افزایش تجهیزات و تاسیسات بندری در گیلان طی سال های اخیر توجه هیات های تجاری خارجی و کشورهای همسایه بسیاری را برای سرمایه گذاری در این بنادر جلب کرده است.

درخصوص بندر کاسپین نیز که با هدف توسعه روابط اقتصادی با کشورهای حاشیه خزر و راه اندازی کریدور شمال – جنوب در منطقه آزاد انزلی احداث شده این بندر مشخصات بنادر نسل سوم را دارد.

بیشتر بخوانید:منطقه آزاد انزلی الگوی حکمرانی مقاومتی در بحران‌های ترکیبی / توسعه سلامت محور و امنیت غذایی برای مقابله با تهدیدهای دریایی

پنج پست اسکله مشتمل بر پایانه های تجاری، کانتینری، چندمنظوره، محوطه عمومی، اسکله رو _ رو، پایانه غلات، سوخت و صنایع دریایی و ظرفیت تخلیه و بارگیری در فاز نهایی تا ۱۵ میلیون تن کالا را در سه نوبت کاری بخشی از ظرفیت های این بندر هستند.