هزینه تأمین سبد کالابرگ صد درصد زیاد شد

خبرداری؟ تنها چند روز تا موعد وعده‌داده‌شده برای تغییر اعتبار کالابرگ در 15 مهرماه باقی مانده، اما هنوز رقم نهایی افزایش اعتبار و جامعه هدف این افزایش به‌طور قطعی مشخص نشده است.

در روزهای اخیر، ارقام مختلفی برای افزایش اعتبار کالابرگ مطرح شده است؛ از افزایش حداقل 300هزارتومانی که پیش‌تر به‌عنوان کف افزایش مطرح شده بود تا افزایش 50درصدی که طبق اظهارات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برآورد اولیه بانک مرکزی بوده است، با این حال، میدری تأکید کرده است که رقم نهایی به میزان منابع قابل‌تأمین بستگی دارد و تصمیم‌گیری درباره آن همچنان در جریان است.

بر اساس برآورد 50درصدی، اعتبار یک‌میلیون‌تومانی کالابرگ به حدود یک‌میلیون و 500هزار تومان افزایش خواهد یافت؛ با این حال هنوز مشخص نیست این افزایش برای تمام مشمولان فعلی اعمال می‌شود یا حمایت بیشتری به اقشار با وسع پایین اختصاص خواهد یافت.

300هزار تومان؛ کف افزایش، 50درصد؛ برآورد اولیه

موضوع افزایش اعتبار کالابرگ طی هفته‌های گذشته چند بار مطرح شده است، ابتدا افزایش حداقل 300هزارتومانی به‌عنوان کف افزایش اعتبار مطرح شد؛ رقمی که اعتبار یک‌میلیون‌تومانی را به یک‌میلیون و 300هزار تومان می‌رساند.

در ادامه، موضوع افزایش 50درصدی اعتبار مطرح شد، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز اعلام کرده است که بانک مرکزی در برآورد اولیه خود رشد 50درصدی را مطرح کرده است، اما رقم نهایی هنوز به تصویب نرسیده و تأمین منابع یکی از عوامل تعیین‌کننده در تصمیم نهایی است،

بر همین اساس، در شرایطی که فقط چند روز تا موعد 15 مهر باقی مانده است، سه مسئله همچنان باید تعیین تکلیف شود: رقم نهایی افزایش، گروه‌های مشمول و منابع مالی اجرای طرح.

قیمت سبد کالابرگ تقریباً دوبرابر شده است

اما در طرف دیگر ماجرا، بررسی قیمت اقلام موجود در سبد کالابرگ تصویر متفاوتی از میزان افزایش هزینه خانوار ارائه می‌دهد، بر اساس جدول قیمت اقلام سبد کالابرگ که بر پایه قیمت‌های شهریورماه تهیه شده، مجموع قیمت این سبد از حدود 2 میلیون و 182 هزار تومان در قیمت پایه به 4 میلیون و 289 هزار تومان در شهریورماه رسیده است،

به‌عبارت دیگر، هزینه این سبد حدود 2 میلیون و 107 هزار تومان افزایش یافته و رشد آن به 96.6 درصد رسیده است؛ یعنی هزینه خرید این مجموعه اقلام در فاصله مورد بررسی تقریباً دو برابر شده است،

این افزایش البته در تمام اقلام یکسان نبوده است، در جدول مورد بررسی، قیمت ماکارونی از 34 هزار تومان به 55 هزار تومان رسیده، برنج از 246 هزار تومان به 410 هزار تومان افزایش یافته و قند و شکر نیز از 81 هزار تومان به 149 هزار تومان رسیده است، اما در برخی اقلام، رشد قیمت بسیار شدیدتر بوده است؛ به‌گونه‌ای که قیمت حبوبات از 280 هزار تومان به 400 هزار تومان، روغن مایع از 93 هزار تومان به 400 هزار تومان و گوشت قرمز از 900 هزار تومان به یک‌میلیون و 700هزار تومان رسیده است.

در همین حال، داده‌های مرکز آمار نیز از رشد شدید قیمت برخی اقلام خوراکی در یک سال گذشته حکایت دارد، برای نمونه، در بررسی منتشرشده بر اساس داده‌های مرکز آمار، قیمت روغن مایع 900گرمی طی یک سال حدود 337 درصد افزایش یافته و قیمت تخم‌مرغ نیز رشد حدود 260درصدی داشته است.

فاصله 50درصدی کالابرگ با رشد هزینه سبد غذایی

مقایسه این دو عدد، یعنی افزایش احتمالی 50درصدی اعتبار کالابرگ با افزایش نزدیک به 100درصدی هزینه سبد نمونه کالاها، یک پرسش مهم را پیشِ‌روی سیاست‌گذار قرار می‌دهد:
آیا افزایش 50درصدی می‌تواند قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد را در برابر افزایش قیمت مواد غذایی حفظ کند؟

اگر اعتبار فعلی کالابرگ برای هر فرد را یک‌میلیون تومان در نظر بگیریم، افزایش 50درصدی آن، اعتبار را به یک‌میلیون و 500هزار تومان می‌رساند؛ یعنی 500هزار تومان افزایش، در مقابل، سبد مورد بررسی در این گزارش از 2.182 میلیون تومان به 4.289 میلیون تومان رسیده و حدود 2.107 میلیون تومان افزایش قیمت داشته است.

البته مقایسه مستقیم این دو عدد به‌تنهایی به‌معنای آن نیست که دولت باید تمام افزایش قیمت سبد را به‌صورت یارانه جبران کند؛ زیرا اعتبار کالابرگ بخشی از هزینه معیشت خانوار را پوشش می‌دهد و میزان مصرف هر کالا نیز میان خانوارها متفاوت است، با این حال، این مقایسه می‌تواند معیاری برای سنجش کف حمایت موردنیاز برای حفظ قدرت خرید باشد.

آیا افزایش 100درصدی برای 5 دهک پایین ضروری است؟

بر مبنای همین محاسبه، اگر هدف اصلی کالابرگ حفظ قدرت خرید اقشار کم‌درآمد در برابر جهش قیمت کالاهای اساسی باشد، افزایش 50درصدی اعتبار با رشد نزدیک به 100درصدی هزینه سبد مورد بررسی فاصله قابل‌توجهی دارد،

از این منظر، می‌توان این استدلال را مطرح کرد که برای پنج دهک پایین درآمدی، افزایش اعتبار کالابرگ تا سطحی متناسب‌تر با افزایش هزینه سبد غذایی موردنیاز است؛ به‌گونه‌ای که اگر مبنا را همین سبد قرار دهیم، افزایش نزدیک به 100درصدی می‌تواند قدرت خرید این اقشار را تا حد بیشتری نسبت به شرایط قبل حفظ کند،

این موضوع به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که دولت در تصمیم جدید خود، بر حمایت هدفمندتر از اقشار نیازمند تأکید کرده است. وزیر تعاون نیز گفته است در الگوی جدید، به‌جای دهک‌بندی صرف، جامعه بر اساس شاخص‌های وسع به گروه‌های «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» تقسیم خواهد شد و اولویت حمایت با اقشار نیازمند خواهد بود.

در نهایت، تصمیم دولت درباره کالابرگ در 15 مهر باید همزمان سه متغیر را در نظر بگیرد: شدت افزایش قیمت مواد غذایی، قدرت خرید خانوار و منابع قابل تأمین برای اجرای طرح. افزایش 50درصدی می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای خانوار را جبران کند، اما مقایسه آن با سبدی که در محاسبه حاضر تقریباً دو برابر شده است، نشان می‌دهد فاصله میان رشد اعتبار حمایتی و رشد هزینه اقلام اساسی همچنان قابل‌توجه است.