منطقه آزاد انزلی و استفاده راهبردی از ظرفیت های ساحلی / سواحل به عنوان موتور محرک اقتصادی شمال کشور

خبرداری؟ سواحل ایران به دلیل قرارگیری در دو منطقه استراتژیک شمال (دریای خزر) و جنوب (خلیج فارس و دریای عمان)، ظرفیت‌های اقتصادی، ژئوپلیتیک و گردشگری منحصربه‌فردی دارند.

ایران در شرایطی یک کشور دریایی به شمار می‌آید که دارای ۱۹۰ هزار کیلومتر مربع وسعت دریایی و ۵ هزار و ۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی است.

این همه ظرفیت می‌طلبد توسعه دریامحور آن در زمینه توریسم و سایر بخش‌ها مورد توجه قرار بگیرد، زیرا دریا و ساحل ابعاد گسترده‌ای برای سرمایه‌گذاری دارند و از جذابیت بالایی برای گردشگران برخوردارند.
با نگاهی به کشور‌هایی که دارای دریا هستند، مشخص می‌شود آنها توجه ویژه‌ای به تور‌های دریایی، حمل و نقل دریایی، ورزش‌ها و تفریحات آبی، غواصی و سایر سرگرمی‌های مرتبط با ساحل و فراساحل دارند این کار‌ها را در صدر برنامه‌های گردشگری خود قرار داده‌اند.
کشور‌های توسعه‌یافته و درحال توسعه سعی می‌کنند از سواحل و بخش مشاع کره‌زمین حداکثر استفاده را داشته باشند. مثلاً هند، ژاپن، امریکا، چین و چند کشور دیگر از دریا استفاده گسترده‌ای در زمینه گردشگری، استحصال انرژی، حمل‌و‌نقل ارزان و شیلات دارند و از طرف دیگر استفاده از سواحل دریا و امواج آن به عنوان منبع تولید برق، ورزش‌های تفریحی، موج سواری، فعالیت‌های گردشگری ساحلی یا در اعماق دریا، آب درمانی و طبی، اشتغالزایی بالایی را به دنبال دارد، به طوری که به ازای ایجاد یک شغل در بخش اقتصاد دریایی حدود چهار شغل جانبی هم ایجاد می‌شود که از مزایای اقتصاد دریامحور است.

سواحل خزر به دلیل طبیعت سرسبز و نزدیکی به پایتخت، اصلی‌ترین مقصد گردشگری داخلی کشور هستند. این ظرفیت، زیرساخت‌های گسترده‌ای از هتل‌داری و خدمات رفاهی را در استان‌های گیلان، مازندران و گلستان شکل داده است.

در واقع سواحل شمال کشور فراتر از یک فضای گردشگری، در حکم «موتور محرک اقتصاد ملی» هستند. انتقال مرکز ثقل توسعه اقتصادی کشور به سواحل شمالی و بهینه‌سازی فعالیت‌های تجاری  با تکیه بر فناوری‌های مدرن  و رعایت استانداردهای مسئولیت اجتماعی، مسیر اصلی پیشرفت ایران در دهه‌های آینده خواهد بود.

در چنین شرایطی بنادر شمالی مانند بندر انزلی  نقش مهمی در تبادل کالا با کشورهای حاشیه خزر (روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان) دارند و بخشی از کریدور شمال-جنوب محسوب می‌شوند. این سواحل بستر تولید محصولات استراتژیک (مانند برنج و مرکبات) و همچنین صید ماهی‌های خاویاری و استخوانی هستند.

در واقع بندر انزلی به عنوان قدیمی‌ترین و مهم‌ترین بندر ایران در دریای خزر، نقش کلیدی در استراتژی «کریدور شمال-جنوب» ایفا می‌کند. ظرفیت‌های تجاری این بندر به دلیل موقعیت جغرافیایی و اتصال به بازارهای اوراسیا، فراتر از یک بندر معمولی است.

ساحل بندر انزلی به‌عنوان یکی از ارزشمندترین ظرفیت‌های گردشگری شمال کشور، از قابلیت‌های گسترده‌ای برای تبدیل شدن به یکی از مقاصد شاخص گردشگری ایران برخوردار است.

بندر کاسپین با هدف پهلوگیری همزمان ۱۵ کشتی طراحی و احداث شده و ظرفیت جابه‌جایی ۱۵ میلیون تن کالا را دارد، اما در حال حاضر تنها دو اسکله آن فعال است و میزان بهره‌برداری از این مجموعه کمتر از یک میلیون تن است. باید هرچه سریع‌تر سایر اسکله‌ها تکمیل و به بهره‌برداری برسند تا این بندر به ظرفیت پیش‌بینی‌شده دست یابد.

در این زمینه مصطفی طاعتی‌مقدم مدیرعامل منطقه آزاد انزلی با اشاره به ظرفیت‌های متنوع منطقه آزاد در حوزه‌های حمل‌ونقل، لجستیک، گردشگری، تجارت و خدمات معتقد است: «منطقه آزاد انزلی با برخورداری از مزایا و معافیت‌های قانونی، دسترسی به تمامی شیوه‌های حمل‌ونقل، قرارگیری در کریدور بین‌المللی شمال-جنوب و زیرساخت‌های در حال توسعه، از جایگاه ویژه‌ای برای اجرا پروژه‌های بزرگ اقتصادی و عمرانی برخوردار است. بهره‌گیری از توانمندی مجموعه‌های تخصصی یکی از رویکردهای اصلی سازمان در اجرا پروژه‌های اولویت‌دار بوده و همکاری با گروه سرمایه‌گذاری مسکن می‌تواند زمینه‌ساز اجرا طرح‌های مؤثر در بخش‌های مختلف منطقه باشد.»

برخورداری از چشم‌انداز طبیعی منحصربه‌فرد، دسترسی مناسب و استقبال گسترده گردشگران، این منطقه را به بستری مناسب برای توسعه پروژه‌های نوین گردشگری تبدیل کرده است. بندر انزلی با دارا بودن حدود ۴۴ کیلومتر نوار ساحلی و تالاب بین‌المللی، یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری استان گیلان محسوب می‌شود و سالانه میزبان گردشگران بسیاری از سراسر کشور است .

با وجود این ظرفیت‌ها، اجرای پروژه‌هایی نظیر زیپ‌لاین ساحلی، تله‌کابین، تفریحات دریایی مدرن و سایر زیرساخت‌های استاندارد گردشگری همچنان در انتظار تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری قرار دارد. تله‌کابین به عنوان یکی از ابزارهای مهم گردشگری در جهان، می‌تواند نقش مهمی در توسعه گردشگری و ارائه چشم‌اندازی متفاوت از طبیعت منطقه ایفا کند .

تفریحات آبی مدرنی نظیر جت‌اسکی، پاراسل، فلای‌بورد و شاتل‌سواری نیز از جمله جاذبه‌هایی هستند که در صورت فراهم شدن زیرساخت‌ها، می‌توانند ساحل انزلی را به مقصدی پویا و جذاب برای گردشگران تبدیل کنند .

بیشتر بخوانید:ضرورت باز تعریف انزلی به عنوان یک مقصد گردشگری جهانی / منطقه آزاد انزلی و عزم جدی برای ارتقای توریسم شمال کشور

موضوعی که از نگاه فعالان گردشگری و شهروندان می‌تواند نقش مهمی در افزایش جذابیت‌های گردشگری منطقه ایفا کند. کارشناسان معتقدند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های گردشگری شامل حمل‌ونقل، تأمین انرژی، آب و فاضلاب و فضاهای سبز، تأثیر مستقیمی بر جذب گردشگر و توسعه پایدار گردشگری دارد .

در همین راستا فعالان حوزه گردشگری خواستار تسهیل شرایط حضور سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و حمایت بیشتر از طرح‌های توسعه‌ای هستند تا روند اجرای پروژه‌های زیرساختی گردشگری در ساحل انزلی سرعت گیرد.