«نبض پنهان دریا»؛ روایت از لجستیکی که عملیات فراساحلی را زنده نگه می‌دهد

خبرداری؟ برای واکاوی نقش این بخش در پایداری عملیات دریایی، خبرنگار روابط عمومی شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران با مهندس مجتبی محمدی به گفت‌وگو نشسته است؛ گفت‌وگویی که نشان می‌دهد مدیریت کالا در شناورها، در واقع مدیریت جریان عملیات در دریاست.

■ انبار شناورها؛ حلقه پنهان تداوم عملیات

به گفته محمدی، انبار شناورها تنها محل نگهداری تجهیزات و قطعات نیست، بلکه بخشی از چرخه تصمیم‌سازی و پشتیبانی پروژه محسوب می‌شود. بخشی از برآورد اقلام مصرفی، تجهیزات راهبردی و قطعات یدکی شناورها بر پایه داده‌ها و پایش‌های همین واحد انجام می‌شود؛ موضوعی که نقش مستقیمی در کاهش هزینه‌های توقف عملیات و آنچه در صنعت دریایی با عنوان Down Time Cost شناخته می‌شود، دارد.

او معتقد است محیط شناورها تفاوتی بنیادین با محیط‌های صنعتی مستقر در خشکی دارد؛ فضایی عملیاتی و فشرده که علاوه بر پیچیدگی‌های فنی، شرایط خاص انسانی را نیز به همراه دارد.

به گفته وي، حوزه لجستیک دریایی، نیروهای مستقر در شناورها گاهی به دلیل شرایط جوی، موقعیت عملیاتی و محدودیت‌های مأموریتی، امکان حضور در کنار خانواده خود را در شرایط خاص و بحرانی ندارند؛ مسئله‌ای که اهمیت پشتیبانی دقیق و بدون وقفه را دوچندان می‌کند.

■ اقلام حیاتی؛ خط قرمز عملیات

در عملیات‌های فراساحلی، نبود حتی یک قطعه کوچک می‌تواند کل فرآیند اجرایی را با اختلال مواجه کند. به همین دلیل، اقلام حیاتی و بحرانی پیش از اعزام شناورها شناسایی، اولویت‌بندی و تأمین می‌شوند.

بخش قابل‌توجهی از این تجهیزات در مرحله آماده‌سازی شناور و در جریان عملیات حوضچه خشک تأمین یا تعویض می‌شود. پس از آغاز مأموریت نیز موجودی این اقلام به‌صورت مستمر توسط انباردار، تیم فنی شناور و کارشناسان فراساحل پایش می‌شود تا احتمال توقف ناخواسته عملیات به حداقل برسد.

■ تحریم؛ چالش دائمی زنجیره تأمین

یکی از مهم‌ترین چالش‌های تأمین اقلام مورد نیاز شناورها، محدودیت‌های ناشی از تحریم و دشواری در برقراری ارتباط با تأمین‌کنندگان خارجی است؛ شرایطی که فرآیند تأمین برخی تجهیزات تخصصی دریایی را پیچیده‌تر و زمان‌برتر کرده است.

در چنین وضعیتی، برنامه‌ریزی دقیق در حوزه تأمین کالا، شناسایی اقلام جایگزین، مدیریت هوشمند موجودی و پیش‌بینی نیازهای آینده، به یکی از ارکان اصلی پشتیبانی عملیات تبدیل شده تا از ایجاد وقفه در پروژه‌های دریایی جلوگیری شود.

■ داده‌ها؛ ستون فقرات مدیریت موجودی

در مدیریت انبار شناورها، داده‌های دقیق و به‌روز نقش تعیین‌کننده‌ای در کنترل موجودی دارند. به همین منظور، برای کاهش فاصله میان موجودی سیستمی و موجودی واقعی، از چند نرم‌افزار و فایل کنترلی به‌صورت هم‌زمان استفاده می‌شود. علاوه بر این، برنامه زمان‌بندی مشخصی برای انجام پیش‌انبارگردانی‌های دوره‌ای تدوین شده است تا مغایرت‌های احتمالی به‌موقع شناسایی و خطاهای مدیریتی در حوزه موجودی به حداقل برسد.

■ زبان مشترک با تأمین‌کنندگان جهانی

در حوزه کدینگ و شناسنامه‌دار کردن اقلام و قطعات یدکی، از دو مرجع معتبر IMPA و RS استفاده می‌شود. این استانداردها که در بسیاری از شناورهای جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند، عملاً به زبان مشترکی میان مجموعه و تأمین‌کنندگان تبدیل شده‌اند و در فرآیند تصمیم‌گیری برای خرید یا تعمیر تجهیزات نقش مهمی دارند.

■ مدیریت اقلام مازاد؛ جلوگیری از انباشت سرمایه

در فرآیند پیش‌انبارگردانی، اقلام مازاد و کالاهای ضایعاتی شناسایی و برای تعیین تکلیف به واحد فراساحل و کمیته اقلام مازاد و ضایعاتی ارجاع داده می‌شوند؛ اقدامی که علاوه بر ساماندهی موجودی‌ها، از انباشت سرمایه در انبارها جلوگیری می‌کند.

■ هوشمندسازی؛ توازن میان پشتیبانی و مدیریت سرمایه

از نگاه محمدی، هوشمندسازی انبار شناورها باید دو هدف اصلی را دنبال کند:

• جلوگیری از ایجاد توقف در عملیات
•  کنترل انباشت سرمایه در قالب کالا

با این حال، شرایط اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم باعث شده است در بسیاری از موارد اقلام وارداتی متناسب با توان مالی شرکت پیشاپیش تأمین و در انبار شناورها نگهداری شود.

■ نگهداری تجهیزات در محیط خورنده دریا

شرایط آب‌وهوایی خشن فراساحلی، نگهداری برخی تجهیزات را با حساسیت بیشتری همراه می‌کند. قطعاتی که در برابر رطوبت و شرایط خورنده دریا آسیب‌پذیر هستند در اتاق‌های سرد شناورها نگهداری شده و وضعیت آن‌ها به‌طور مستمر توسط انبارداران پایش می‌شود.

■ HSE؛ اولویت جدی در فضای محدود شناورها

چیدمان اقلام خطرناک یا شیمیایی در انبار شناورها تنها با اخذ مجوز از نماینده HSE شناور انجام می‌شود و تمامی دستورالعمل‌های ایمنی مرتبط با نگهداری این اقلام با دقت رعایت خواهد شد.

■ شاخص‌های ارزیابی عملکرد

دو شاخص اصلی برای سنجش عملکرد این حوزه در نظر گرفته می‌شود:

• کنترل دقیق موجودی
• سرعت پاسخگویی به نیازهای پروژه‌های فراساحلی

هماهنگی میان انبار، تیم‌های فنی شناور و واحدهای عملیاتی نیز از جمله عواملی است که مانع شکل‌گیری رویکرد جزیره‌ای در فعالیت‌ها می‌شود.

■ تجربه میدانی؛ سرمایه‌ای فراتر از تجهیزات

دانش فنی انبارداران شناورها تا حد زیادی حاصل سال‌ها حضور در پروژه‌های عملیاتی فراساحلی است. تجربه میدانی، این نیروها را به شناخت دقیقی از تجهیزات، شرایط عملیاتی و نیازهای واقعی پروژه‌ها رسانده است.

هرچند درخواست‌هایی برای برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی نیز مطرح شده، اما محدودیت‌های مالی تاکنون مانع اجرای کامل این برنامه‌ها شده است.

■ چالش ساختاری؛ جزیره‌ای بودن سیستم انبار مرین

یکی از چالش‌های مهم این حوزه، جزیره‌ای بودن سیستم انبار مرین شناورهاست. به گفته محمدی، از سال ۱۳۹۹ پیگیری‌هایی برای استقرار یک نرم‌افزار مشترک و یکپارچه در این بخش آغاز شده، اما این طرح هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

استقرار چنین سامانه‌ای می‌تواند نقش مهمی در یکپارچه‌سازی داده‌ها، افزایش سرعت دسترسی به اطلاعات و ارتقای هماهنگی میان واحدهای عملیاتی و پشتیبانی ایفا کند.

■ چشم‌انداز آینده؛ از انبارداری تا مدیریت دانش

در افق پیش‌رو، هدف آن است که «واحد راهبري یکپارچه کالا و اموال» در شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران، از یک بخش صرفاً پشتیبانی فراتر رفته و به موتور کاهش هزینه‌ها و مرکز دانش کالایی شرکت تبدیل شود.

چشم‌اندازی که در آن، داده‌های دقیق، تجربه عملیاتی و مدیریت هوشمند منابع در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا عملیات فراساحلی بدون توقف و با حداکثر بهره‌وری در دل دریا ادامه پیدا کند.

روابط عمومي شركت مهندسي و ساخت تأسيسات دريايي ايران