جهش راهبردی ایمپاسکو در فرآوری نوین و اکتشافات عمیق معدنی

خبرداری؟ شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران (ایمپاسکو) به عنوان بازوی اجرایی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، با تکیه بر چهار دهه تجربه ارزشمند و فعالیت گسترده در ۲۷ استان کشور، از یک بنگاه استخراج‌محور سنتی به یک هلدینگ پیشرو در مدیریت هوشمند زنجیره ارزش تبدیل شد. در شرایطی که نوسانات ژئوپلیتیک و فشارهای تحریمی، مدیریت ریسک در بازارهای جهانی کالا را به یک چالش تبدیل کرد، ایمپاسکو با اتخاذ استراتژی‌های تاب‌آوری و گذار از اقتصاد منبع‌محور به اقتصاد دانش‌بنیان، توانسته مزیت رقابتی پایداری برای خود خلق کند. این شرکت در سال‌های اخیر با تمرکز بر بهینه‌سازی عیار حد و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در فرآوری مواد کم‌عیار، گام‌های بلندی در جهت حداکثرسازی بهره‌وری منابع برداشت.

از برجسته‌ترین دستاوردهای راهبردی ایمپاسکو، همگرایی با ابرروندهای جهانی در حوزه فرآوری پایدار و اقتصاد چرخشی است. امروزه غول‌های معدنی جهان نظیر ریو تینتو و بی‌اچ‌پی با صرف هزینه‌های کلان سرمایه‌ای، به دنبال توسعه فناوری‌های جداسازی هوشمند و فرآوری باطله‌های معدنی هستند تا از هدررفت منابع جلوگیری کنند. در همین راستا، ایمپاسکو با دستیابی به دانش فنی تولید آلومینا از باطله‌های معدنی در همکاری با دانشگاه صنعتی شریف، نشان داده در لبه دانش حرکت می‌کند. این رویکرد که مشابه استراتژی‌های شرکت‌هایی مانند واله در مدیریت پسماند و استفاده مجدد از ذخایر ثانویه است، نه تنها ریسک‌های زیست‌محیطی را کاهش می‌دهد، با خلق ارزش افزوده از ضایعات فرآیند، تاب‌آوری اقتصادی شرکت را در برابر نوسانات قیمت مواد اولیه افزایش می‌دهد.

در بخش اکتشاف، ایمپاسکو با درک اهمیت جایگزینی ذخایر در حال بهره‌برداری، رویکردی تهاجمی و علمی را در پیش گرفت. آغاز عملیات اکتشاف عمومی و تفصیلی در محدوده معدن نفلین سینیت کلیبر با هدف شناسایی کانی‌های همراه و همچنین مطالعات ژئوفیزیکی و پی‌جوی‌های تکمیلی در استان گیلان، نشان‌دهنده تغییر پارادایم این شرکت از اکتشافات سطحی به مدل‌سازی‌های سه‌بعدی و عمیق است. این شرکت حتی اکتشافاتی را تا ژرفای ۳۰۰۰ متری در مرکز ایران آغاز کرده که از نظر مقیاس و پیچیدگی فنی، با برنامه‌های اکتشافی شرکت‌های بزرگی مانند گلنکور در مناطق بکر آفریقا و آمریکای جنوبی برابری می‌کند. نتیجه این راهبرد هوشمندانه، ثبت رشدهای خیره‌کننده‌ای در تولید است؛ طوری که طبق گزارش‌های بین‌المللی، تولید کنسانتره سرب در مجتمع نخلک اصفهان در ۲۰۲۳ با افزایشی ۴۳.۴ درصدی به بیش از ۱۳ هزار تن رسید. این جهش تولید در حالی رخ داد که بسیاری از رقبای منطقه‌ای به دلیل فرسودگی تجهیزات و کمبود سرمایه‌گذاری در نوسازی ماشین‌آلات معدنی، با افت بهره‌وری مواجه شده بودند.

از منظر مسئولیت اجتماعی و توسعه منطقه‌ای، ایمپاسکو با احیای بیش از یک هزار معدن راکد و برنامه‌ریزی برای ساخت ۲۵ واحد فرآوری جدید، مدلی بومی از استانداردهای جهانی ESG را پیاده‌سازی کرد. ایجاد حدود ۴۳۰۰ فرصت شغلی مستقیم و تسهیل استخراج بیش از ۵۵ میلیون تن مواد معدنی در یک بازه زمانی مشخص، نشان‌دهنده تعهد این شرکت به اشتغال پایدار در مناطق کمتر توسعه‌یافته است. این رویکرد منطبق بر مفهوم «اجازه اجتماعی فعالیت» است که شرکت‌های بزرگ معدنی دنیا برای تداوم عملیات خود در جوامع محلی به دنبال آن هستند. با این حال، ایمپاسکو این مفهوم را فراتر از یک الزام قانونی برده و آن را به عنوان یک پیشران توسعه متوازن منطقه‌ای در تار و پود استراتژی‌های کلان خود گره زده است.

ایمپاسکو با تلفیق مدیریت چابک، نوآوری در فرآوری کانی‌های پیچیده و اکتشافات هدفمند، به لنگرگاه ثبات در اکوسیستم معدن و صنایع معدنی کشور تبدیل شد. این شرکت با عبور موفقیت‌آمیز از چالش‌های تحریمی و تکیه بر ظرفیت‌های بومی، نه تنها زنجیره تأمین صنایع پایین‌دستی فولاد و مس را تضمین کرده، با الگوبرداری معکوس و بومی‌سازی فناوری‌های لبه‌اول جهان، نشان داده می‌توان در سخت‌ترین شرایط ژئوپلیتیک، به بهره‌وری حداکثری و توسعه پایدار دست یافت. مسیر طی شده توسط ایمپاسکو، الگویی موفق از حکمرانی شرکتی در بخش دولتی است که با پرهیز از روزمرگی، آینده‌نگری استراتژیک را سرلوحه تصمیمات خود قرار داد.

منابع:

USGS (United States Geological Survey) – 2023 Minerals Yearbook Iran

Tehran Times – Mining Sector Reports

Press TV – Iran Mineral Exploration News