چابهار و فرصت بزرگ جذب سرمایه گذاری خارجی در پسا توافق / قابلیت تبدیل شدن به موتور پیشران اقتصاد ملی از کرانه دریای عمان

خبرداری؟ منطقه آزاد چابهار به دلیل موقعیت استراتژیک و جغرافیایی منحصربه‌فرد، یکی از کلیدی‌ترین نقاط برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تبدیل شدن به قطب تجاری منطقه است. این بندر نه تنها برای ایران، بلکه برای کشورهای همسایه و حتی قدرت‌های جهانی جذابیت‌های ویژه‌ای دارد.

چابهار دروازه ورود به بازارهای هند، افغانستان و آسیای مرکزی (از طریق کریدور شمال-جنوب) است.به دلیل موقعیت مکانی، این بندر کمتر از بنادر خلیج فارس تحت تأثیر تنش‌های احتمالی در تنگه هرمز قرار می‌گیرد که این موضوع ریسک لجستیکی را برای سرمایه‌گذاران کاهش می‌دهد.

جذب سرمایه‌گذاری خارجی در چابهار تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه یک ضرورت ژئوپلیتیک است. با تمرکز بر توسعه کریدور شمال-جنوب و همکاری‌های استراتژیک (به‌ویژه با هند و کشورهای آسیای مرکزی)، چابهار می‌تواند به یکی از بزرگ‌ترین هاب‌های تجاری جهان تبدیل شود.

در صورت دستیابی به یک توافق جامع و پایدار (مانند لغو تحریم‌ها یا توافقات سطح بالا)، بندر چابهار از یک «بندر استراتژیک اما محدود» به یک «هاب جهانی تجارت» تبدیل خواهد شد. لغو تحریم‌ها، بزرگ‌ترین مانع پیش روی جذب سرمایه در چابهار است و برطرف شدن آن، اثرات تکان‌دهنده‌ای بر این منطقه خواهد داشت.

پس از توافق، چابهار می‌تواند به هاب تجاری منطقه و حتی بین المللی تبدیل شود؛ یعنی بندری که نه تنها کالا را جابه‌جا می‌کند، بلکه مرکز مدیریت مالی، لجستیکی و تولیدی برای کل جنوب آسیا و آسیای مرکزی است. در این سناریو، جذب سرمایه دیگر یک «تلاش» نیست، بلکه تبدیل به یک «جریان طبیعی» به دلیل سودآوری بالای این نقطه استراتژیک خواهد بود.

مشوق های قانونی و ایجاد فرصت های جدید در سرمایه گذاری

در کنار مزیت‌های جغرافیایی، قوانین مناطق آزاد نیز شرایط کم‌نظیری را برای فعالیت اقتصادی فراهم کرده است. امکان تملک ۱۰۰ درصدی سهام شرکت‌ها توسط اتباع خارجی، حمایت از سرمایه‌گذاری‌ها بر اساس قانون تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی، امکان انتقال کامل اصل سرمایه و سود حاصل از فعالیت اقتصادی به خارج از کشور و معافیت مالیاتی ۲۰ ساله بر درآمد و دارایی از جمله مهم‌ترین مشوق‌های قانونی منطقه آزاد چابهار به شمار می‌رود.

معافیت ورود ماشین‌آلات، تجهیزات و مواد اولیه واحدهای تولیدی از عوارض گمرکی، آزادی صادرات محصولات تولیدی از مقررات عمومی صادرات و واردات، معافیت گمرکی کالاهای تولیدی صادر شده به سرزمین اصلی به میزان ارزش افزوده ناشی از استفاده از مواد اولیه داخلی و امکان استفاده از نیروی کار خارجی در چارچوب قوانین منطقه آزاد از دیگر مزیت‌های قانونی این منطقه است.

قوانین انعطاف‌پذیر حوزه کار و اشتغال، مجاز بودن عملیات تخلیه، بارگیری، ترانزیت و ترانشیپ کالا بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی، امکان استفاده از تسهیلات بانکی برای اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری، امکان تأسیس بانک‌ها و شرکت‌های بیمه داخلی و خارجی و همچنین صدور ویزای شش ماهه قابل تمدید برای سرمایه‌گذاران خارجی از دیگر ظرفیت‌هایی است که زمینه حضور فعالان اقتصادی را فراهم کرده است.

منطقه آزاد چابهار علاوه بر مزیت‌های قانونی، از تسهیلات بندری متعددی نیز برخوردار است. تخفیف در هزینه‌های انبارداری کانتینرها و کالاهای صادراتی و ترانزیتی، تخفیف در استفاده از تجهیزات بندری، ارائه مشوق‌های حمل کالا، تسهیلات ویژه برای واردات کالاهای تجاری و خدمات پشتیبانی لجستیکی از جمله این مزایا است.

همچنین صدور گواهی مبدأ مورد تأیید گمرکات کشور، صدور قبض انبار قابل معامله و قبض انبار تفکیکی مورد تأیید گمرک، معافیت از هزینه‌های انبارداری در بازه‌های زمانی مشخص و جلوگیری از متروکه شدن کالا در منطقه آزاد، شرایط مناسبی را برای صاحبان کالا و سرمایه‌گذاران فراهم کرده است.

توسعه زیرساخت‌ها در سال‌های اخیر، افق تازه‌ای را پیش روی منطقه آزاد چابهار قرار داده است. اتصال به شبکه ریلی کشور، اتصال به شبکه گاز سراسری، توسعه صنایع سنگین و پایین‌دستی، احداث فرودگاه بین‌المللی و ارتقای جایگاه منطقه آزاد چابهار به کانون اصلی حمل‌ونقل و ترانزیت در چارچوب توسعه شرق کشور از مهم‌ترین برنامه‌هایی است که آینده اقتصادی این منطقه را شکل خواهد داد.

ظرفیتی بزرگ در کرانه دریای عمان

چابهار به سبب نزدیکی با کشورهای پرجمعیت هند، پاکستان، افغانستان، کشورهای آسیای میانه و حاشیه خلیج فارس و دریای عمان به عنوان بزرگترین منابع انرژی جهان و دسترسی آسان به سرزمین اصلی ایران از بزرگترین فرصت ها و مزیت ها برای سرمایه گذاران داخلی و خارجی برخوردار است.

ارتباط چند وجهی حمل و نقل از طریق هوا، زمین و دریا، واقع شدن در امن ترین و نزدیکترین مسیر به بازارهای جهانی بخش دیگری از مزیت های منطقه آزاد چابهار است.

تسهیلات و مزیت های قانونی زیادی برای سرمایه گذاری در منطقه آزاد چابهار در نظر گرفته شده که از آن جمله ضمانت سرمایه گذاری ها بر اساس قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی در ایران و امکان انتقال ۱۰۰ درصد سرمایه و سود حاصل از فعالیت اشخاص ثبت شده خارجی به خارج از کشور است.

معافیت مالیاتی ۱۰۰ درصدی بر درآمد و دارایی به مدت ۲۰ سال و قابل تمدید، معافیت ورود ماشین آلات و مواد اولیه مصرفی واحدهای تولیدی از عوارض ورودی گمرکی، آزاد بودن صادرات محصولات تولیدی هر منطقه از مقررات عمومی صادرات و واردات و معافیت گمرکی محصولات تولیدی واحدهای صنعتی منطقه برای صدور به سرزمین اصلی به میزان ارزش افزوده در استفاده از مواد اولیه داخلی از دیگر مزایای در نظر گرفته شده است.

سرمایه گذاران در منطقه آزاد چابهار امکان استفاده از نیروی کار خارجی به میزان ۱۰ درصد کل نیروی کار در این منطقه را دارند و سرمایه گذار مجاز به خرده فروشی کالا نیز است.

چابهار موقعیت مناسبی برای سرمایه گذاری دارد و به عنوان دروازه توسعه محور شرق از آن یاد می شود. مزیت های اختصاصی برای منطقه آزاد چابهار جهت تشویق سرمایه گذاری در نظر گرفته شده است که می تواند برای اجرای هر ایده سودآور باشد.

این منطقه نقطه اتصال کریدور شرق ایران به آب های آزاد، نزدیک ترین بندر به بازارهای آسیای میانه و افغانستان است و دسترسی آسانی به سوخت های فسیلی، مصالح ساختمانی، مواد معدنی گوناگون در شرق ایران دارد.

یکی از پتانسیل های عمده بندر چابهار که سرمایه گذاری در این منطقه را بسیار سودآور می کند، وجود نیروی کار ارزان در تمامی حوزه ها به ویژه حوزه صنایع است.

این موضوع موجب شده است که این منطقه پتانسیل بالایی برای تاسیس کارخانه ها و واحد های صنعتی داشته باشد. پتانسیلی که نه تنها موجب اشتغال زایی و کسب درآمد برای مردم این منطقه خواهد شد، بلکه در کنار دسترسی به بازار بزرگ صادراتی، موجب کسب درآمد و سودآوری بیشتر کارخانه ها نیز می شود.

نزدیکی به منابع انرژی و بازارهای جذاب هدف جهت صادرات کالا ، یکی دیگر از پتانسیل های سرمایه گذاری در چابهار به شمار می رود.

از منابع انرژی سوخت های فسیلی گرفته تا نیروگاه سیکل ترکیبی و تولید انرژی توسط جزر و مد خلیج چابهار، سرمایه گذاری در بخش استخراج، نگهداری و صادرات انرژی های طبیعی، می تواند بسیار سودآور باشد.

نزدیکی به بازارهای مصرف در حال رشد در آسیای میانه و افغانستان، خاورمیانه و جنوب آسیا در حوزه تولید و صادرات صنایع مصرفی، خدمات پشتیبانی و حمل ونقل بین المللی، پتانسیل مهم دیگر در تحقق سرمایه گذاری در چابهار است.

با توجه به جایگاه ویژه و پتانسیل های منحصربه فرد بندر چابهار کشورهایی نظیر هند، چین، پاکستان، افغانستان و عمان به عنوان کشور های مهم منطقه، برای توسعه اقتصادی و تجارت بین الملل خود با جمهوری اسلامی ایران و سایر کشورها، تفاهم نامه سیاسی و سرمایه گذاری تجاری در بندر چابهار امضا کردند.

با نگاهی به وضعیت صنعت کشتی سازی کشور این سوال مهم و حیاتی پیش خواهد آمد که جایگاه این صنعت در جمع صنایع کشور از نظر اشتغال زایی، جذب سرمایه داخلی و خارجی، توان فنی و مهندسی کجا است؟

بی شک یکی از بزرگ ترین صنایع غیرنفتی کشور که توان بالایی در اشتغال زایی و تولید سرمایه دارد، صنعت کشتی سازی است.

با توجه به وجود مرزهای زیاد آبی به ویژه مرزهای آبی بندر چابهار، چهارمین حوزه پتانسیل های چابهار، نزدیکی به خطوط کشتیرانی بین المللی و سرمایه گذاری در حوزه ساخت و تعمیر کشتی است.

در حال حاضر شرکت های محدودی در این زمینه در حال فعالیت هستند. سرمایه گذاری در چابهار به ویژه در حوزه تولید، تعمیر و سرویس دهی به کشتی های داخلی و خارجی می تواند از سودآوری بالایی برخوردار باشد.

بندر چابهار پتانسیل بسیار خوبی در حوزه صید آبزیان دارد و از نظر بزرگی، کیفیت و فراوانی آبزیان مختلف می تواند یکی از قطب های مهم تولید محصولاتی نظیر تن ماهی در ایران باشد.

از طرفی بندر چابهار به دلیل موقعیت استراتژیک، مدت زمان صادرات کالا را به کمترین میزان ممکن کاهش می دهد. با توجه به این موضوع با اصلاح الگوی صید می توان به افزایش درآمد و حفظ ذخایر در این منطقه کمک کرد.

به عنوان نمونه سواحل مکران در محدوده چابهار و کنارک استان سیستان و بلوچستان از قابلیت های مهمی در بخش شیلات برخوردار است؛ بطوریکه در یک سال اخیر بیش از سه هزار تن انواع آبزیان خوراکی نظیر میگو به کشورهای مالزی، هنگ کنگ، امارات، تایلند، سریلانکا، ویتنام، بنگلادش، تایوان، پاکستان، روسیه و عمان صادرشده است.

در میان ویژگی های منحصر به فرد بندر چابهار، دسترسی به آب های آزاد جهانی، وجود اسکله های شیلات، وجود پتانسیل شهرک های صنعتی وابسته، ویژگی های استراتژیک و قوانین حمایتی صادراتی بسیار مناسب و امکان ایجاد واحدهای پرورش میگو مهم ترین دلایلی است که صنایع شیلات را به عنوان یکی از مهم ترین حوزه های توسعه اقتصادی استان سیستان و بلوچستان مطرح کرده است.

بیشتر بخوانید:چابهار قلب تپنده کریدورهای ترانزیتی شمال-جنوب در پساجنگ / اکوسیستم استراتژیک دانش و ثروت

علاوه بر موارد ذکر شده، پتانسیل بالای کشت محصولات کشاورزی و ایجاد صنایع پردازش محصولات کشاورزی نیز دیگر روش سرمایه گذاری در بندر چابهار است.

صادرات مواد معدنی، صنایع توریسم، صنایع زیربنایی، نیازهای آموزشی (ایجاد دانشگاه ها و مراکز فنی و حرفه ای)، ایجاد و توسعه کسب وکار و صنایع خدماتی همانند خدمات مالی بین المللی و خدمات مشاوره ای تخصصی از دیگر پتانسیل های سرمایه گذاری در چابهار به شمار می روند.

با توجه به ظرفیت های سرمایه گذاری منطقه ای ، بندر چابهار می تواند یکی از توسعه یافته ترین بنادر آسیا در حوزه تجارت ، صنعت ، لجستیک و بازرگانی باشد.