شرکت ملی صنایع مس و «اقتصاد سبز» / «مس سبز» به عنوان یک فرصت استراتژیک

خبرداری؟ در مباحث تکنولوژی و محیط‌زیست، از مس به عنوان «فلز سبز» یاد می‌شود. دلیل این نام‌گذاری این است که مس نقشی حیاتی در فناوری‌های انرژی‌های تجدیدپذیر (مثل پنل‌های خورشیدی، توربین‌های بادی و خودروهای برقی) ایفا می‌کند و به دلیل قابلیت بازیافت ۱۰۰ درصدی، یکی از کلیدی‌ترین مواد برای گذار به اقتصاد سبز است.

از سال ۲۰۲۵ مس از لیست فلزات معمولی خارج و در لیست ۱۰ عنصر حیاتی جهان در گذار به جهان جدید قرار گرفته است. رشد مصرف مس در خودروهای برقی تا ۲۶۰ درصد افزایش داشته است. مصرف مس در خودروهای برقی به میزان ۹۰۰ هزار تن معادل ۴.۸ درصد مصرف جهانی‌ست. مصرف مس در شبکه توزیع برق به ۳ میلیون تن در ۲۰۳۷ و در انرژی بادی و خورشیدی به ۳۰۸۴ تن در ۲۰۴۴ خواهد رسید.

با توجه به گذار جهانی به سمت «صنعت سبز» و فرآیندهای کربن‌زدایی، صنعت مس از جایگاه ویژه‌ای در جذب سرمایه‌گذاری برخوردار است. با این حال، باید توجه داشت که حرکت به سمت تولید «مس سبز»، هرچند یک فرصت استراتژیک محسوب می‌شود، در عین حال ریسک محدودی نیز برای این صنعت به همراه دارد؛ هرچند این ریسک از منظر تأثیرگذاری بسیار ناچیز است.

در حال حاضر، حدود ۳۰ درصد از تولیدات جهانی مس به محصولات سبز اختصاص یافته است و پیش‌بینی می‌شود طی سال‌های آینده این رویکرد به یک الزام قطعی تبدیل شود.

در پیش‌بینی روند آینده مصرف جهانی مس، انتظار می‌رود که تقاضا تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۶ میلیون تن افزایش یابد که نسبت به وضعیت کنونی رشدی شش‌برابری محسوب می‌شود. این رشد صرفاً ناشی از توسعه بخش‌های انرژی تجدیدپذیر نیست، بلکه عوامل کلان‌تری همچون رشد اقتصادی، جمعیت، شهرنشینی و فناوری نیز در آن نقش دارند.

ارتباط بین شرکت ملی صنایع مس ایران و مفهوم «مس سبز»، یکی از مباحث استراتژیک در حوزه صنعت و محیط‌ زیست در ایران است. در حالی که مفهوم «مس سبز» در سطح جهانی به معنای تولید مس با کمترین اثرات کربنی است، در سطح داخلی، این شرکت در مسیر تلاش برای تطبیق استانداردهای تولید با الزامات زیست‌محیطی حرکت می‌کند.

در واقع برای اینکه محصولاتی که این شرکت تولید می‌کند بتوانند در بازارهای جهانی (به‌ویژه اروپا که قوانین سخت‌گیرانه‌ای مثل CBAM یا مکانیزم تعدیل مرزی کربن دارد) رقابت کنند، باید به سمت «مس سبز» یا «مس با ردپای کربن پایین» حرکت کنند.

بهره‌برداری از نیروگاه‌های خورشیدی خاتون‌آباد و بن‌یکه و همچنین اجرای پروژه‌های ۱۰۰ مگاواتی در میمند، رفسنجان و هریس، بخشی از برنامه توسعه انرژی خورشیدی در شرکت ملی مس به شمار می‌رود.

همچنین احداث نیروگاه‌های بادی ۵۰ مگاواتی در مجتمع‌های مس سرچشمه، سونگون و شهربابک، گام مهم دیگری در مسیر تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی است.

اجرای این طرح‌ها علاوه بر افزایش پایداری تأمین برق برای طرح‌های توسعه‌ای، به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و همسویی بیشتر صنعت مس ایران با الزامات تولید سبز در بازارهای جهانی کمک خواهد کرد.

در کنار انرژی، مدیریت منابع آب نیز یکی از محورهای اصلی برنامه‌های پایداری شرکت ملی صنایع مس ایران به شمار می‌رود. این شرکت در قالب «طرح جامع آب» رویکردی مبتنی بر کاهش وابستگی به منابع زیرزمینی و استفاده از منابع پایدار را دنبال می‌کند.

پروژه انتقال آب خلیج فارس به مجتمع‌های مس سرچشمه و درآلو، یکی از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در این حوزه است؛ اقدامی که ضمن تأمین مطمئن آب مورد نیاز تولید، نقش مهمی در کاهش فشار بر سفره‌های آب زیرزمینی و حفاظت از منابع آبی مناطق معدنی ایفا می‌کند.

همزمان، توسعه سامانه‌های بازچرخانی و افزایش بهره‌وری مصرف آب در فرآیندهای تولیدی نیز در دستور کار قرار دارد تا مدیریت منابع آبی با رویکردی پایدار و بلندمدت دنبال شود.

برنامه‌های شرکت ملی صنایع مس ایران در حوزه آب و انرژی، بخشی از رویکرد کلان این شرکت برای تحقق توسعه پایدار و افزایش ظرفیت تولید در افق برنامه هفتم توسعه است.

بدون تردید، توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر، نوسازی زیرساخت‌های انرژی، تأمین پایدار آب و ارتقای بهره‌وری منابع، در کنار اجرای طرح‌های توسعه‌ای، زمینه‌ساز تحقق اهدف تولید شرکت ذیل برنامه هفتم توسعه خواهد بود؛ مسیری که در آن رشد تولید و حفاظت از محیط زیست نه در تقابل با یکدیگر، بلکه در امتداد یکدیگر تعریف می‌شوند.

بیشتر بخوانید:شرکت ملی صنایع مس و رشد فراتر از برنامه / مدیریت دارایی استراتژیک و خوداتکایی تکنولوژیک

بدون تردید اگر شرکت ملی صنایع مس ایران بتواند استراتژی خود را از «تولید انبوه با تمرکز بر حجم» به «تولید با تمرکز بر پایداری» تغییر دهد، نه تنها در بازارهای جهانی از رقابت عقب نمی‌ماند، بلکه به عنوان یکی از ستون‌های اصلی اقتصاد سبز ایران شناخته خواهد شد.