نبض امید در شریان‌های اقتصاد / چگونه بانک ملت «تولید» را به «معیشت» پیوند زد؟

خبرداری؟ در حالی که نوسانات اقتصادی و چالش‌های تورمی، بار سنگینی بر دوش اقشار آسیب‌پذیر نهاده است، گزارش‌های عملکردی بانک ملت تا پایان اردیبهشت‌ماه 1405، از یک رویکرد استراتژیک در نظام بانکی کشور پرده برمی‌دارد.

پرداخت بیش از ۹۱ هزار میلیارد ریال تسهیلات قرض‌الحسنه در کمتر از دو ماه، نه تنها یک عدد در ترازنامه‌های بانکی، بلکه یک «تزریق نقدینگی هدفمند» به بدنه اشتغال‌زایی کشور است که می‌تواند الگویی برای گذار از بانکداری سنتی به بانکداری مسئولیت‌پذیر باشد.

تلاقی مسئولیت اجتماعی و سیاست‌های بودجه‌ای

دولت‌ها همواره با چالش «هدفمندی حمایت‌ها» مواجه‌اند. اما گزارش عملکرد بانک ملت در دو ماهه نخست سال 1405 نشان می‌دهد که این نهاد مالی با استفاده از ظرفیت‌های تبصره‌های بودجه، موفق شده است به جای توزیعِ صرف منابع، آن‌ها را به سمت «توانمندسازی» هدایت کند.

اختصاص ۹۱,۳۱۳ میلیارد ریال تسهیلات به ۵۴ هزار نفر، به معنای بازگشت ۵۴ هزار نیروی فعال به چرخه تولید است؛ عددی که در مقیاس خرد، به معنای خروج ۵۴ هزار خانوار از دایره وابستگی به نهادهای حمایتی و ورود آن‌ها به دایره مولدین اقتصادی است.

توزیع هوشمندانه: وقتی عدالت توزیعی، اولویت اول می‌شود

تحلیل دقیق سبد تسهیلاتی بانک ملت نشان می‌دهد که این منابع به صورت متوازن میان نهادهای متولی اقشار آسیب‌پذیر توزیع شده است. دو بازیگر اصلی این میدان، «کمیته امداد امام خمینی (ره)» و «سازمان بهزیستی کشور» هستند که مجموعاً سهمی قابل توجه از کل تسهیلات را به خود اختصاص داده‌اند:

کمیته امداد: دریافت حدود ۲۵.۲ هزار میلیارد ریال برای بیش از ۱۳ هزار پرونده را در ثبت کرد.

سازمان بهزیستی:دریافت بیش از ۱۵.۷ هزار میلیارد ریال برای ۸.۵ هزار پرونده را دارد.

این اعداد ثابت می‌کنند که بانک ملت نه تنها یک کارگزار مالی، بلکه بازوی اجرایی نهادهای حمایتی است. اما نکته کلیدی در این میان، ورود به حوزه‌های تخصصی است؛ جایی که از «مشاغل خانگی» تا «بنیادهای نوآور» حمایت شده‌اند. حمایت از ۴,۴۲۱ نفر معرفی‌شده از سوی «بسیج سازندگی» و ۳,۲۶۶ نفر از «بنیاد شهید و امور ایثارگران»، نشان‌دهنده اشراف بانک بر نقش حمایتی خود در قبال ایثارگران و نیروهای جهادی است.

عبور از بحران با «خلق فرصت»، نه «ایجاد بدهی»

یکی از انتقادات همیشگی به تسهیلات خرد، عدم بازدهی و تبدیل شدن آن به معوقات بانکی است. اما استراتژی بانک ملت در سال 1405 با محوریت «اشتغال‌زایی» (و نه صرفاً کمک‌هزینه معیشتی) تدوین شده است. حمایت از معرفی‌شدگانِ صندوق نوآوری و شکوفایی با مبالغی که نشان‌دهنده ریسک‌پذیری بانک برای ایده‌های خلاقانه است، و همچنین توجه به اشتغال‌زایی در مناطق محروم از طریق «بنیاد علوی» و «بنیاد برکت»، نشان می‌دهد که بانک ملت به دنبال ایجاد زنجیره‌ای از ارزش‌افزوده است که می‌تواند در بلندمدت، استقلال مالی این افراد را تضمین کند.

تحلیل روندی: چرا این اعداد اهمیت دارند؟

اگر روند پرداخت تسهیلات را در همین ابتدای سال تحلیل کنیم، متوجه می‌شویم که بانک ملت برای رسیدن به اهداف بودجه 1405، «شتاب عملیاتی» بالایی دارد. تزریق ۹۱ هزار میلیارد ریال تنها در دو ماه، یک رکورد‌شکنی در سیستم بانکی است. این حجم از پرداخت به معنای آن است که بانک ملت، «نقدینگی» را به جای حبس در بازارهای کاذب، به سمت «کارگاه‌های کوچک»، «صنایع دستی» و «کسب‌وکارهای خانگی» هدایت کرده است.

این نوع حمایت، اثرات «ضریب تکاثری» (Multiplier Effect) بالایی دارد؛ چرا که هزینه‌کرد این تسهیلات در مناطق کم‌برخوردار، باعث رونق بازارهای محلی، خرید مواد اولیه از تولیدکنندگان بومی و در نهایت، تقویت تقاضای داخلی می‌شود.

فراتر از یک بانک؛ نگاهی به آینده

در نهایت، عملکرد بانک ملت نشان می‌دهد که «بانک‌داری اجتماعی» نه یک شعار، بلکه یک ضرورت استراتژیک است. زمانی که یک بانک، سازمان امور زندان‌ها را برای بازپروری اجتماعی مددجویان (پرداخت تسهیلات به ۵۶۵ نفر) یا میراث فرهنگی را برای احیای صنایع دستی در اولویت قرار می‌دهد، یعنی در حال مدیریت ریسک‌های اجتماعی کشور است.

تداوم این سیاست در ماه‌های آتی سال 1405، نه تنها جایگاه بانک ملت را به عنوان بازوی اصلی توسعه‌گرای کشور تثبیت می‌کند، بلکه می‌تواند الگویی باشد تا سایر بانک‌های تجاری نیز با تغییر ریل منابع خود از بخش‌های پرریسک به سمت حمایت از کارآفرینان کوچک، «امنیت پایدار» را جایگزین «تسهیلات پرخطر» کنند.

بیشتر بخوانید:تبدیل شدن بانک ملت به یک الگو در زمینه کفایت سرمایه / سودآوری پایدار، افزایش سرمایه هوشمندانه و کنترل ریسک اعتباری

آمار ۵۴ هزار نفر اشتغال‌زایی در دو ماه، صرفاً گزارش عملکرد نیست؛ بلکه «تصویری از یک تحول» است. بانک ملت با این رویکرد، در حال ترسیم نقشه‌ای است که در آن، عدالت اجتماعی نه با صدقه، بلکه با «ایجاد شغل و حمایت از تولید» محقق می‌شود. این مسیر اگر با نظارت دقیق بر فرآیند اشتغال‌زایی تداوم یابد، بدون شک یکی از درخشان‌ترین کارنامه‌های نظام بانکی در سال 1405 را رقم خواهد زد.