استان گلستان و فرصت بزرگ تجارت بین المللی / اتاق بازرگانی گرگان به عنوان پیشران توسعه اقتصادی

خبرداری؟ استان گلستان  از شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به استان سمنان، از شرق به استان خراسان شمالی و از غرب به استان مازندران و دریای خزر محدود می‌شود این استان ۴۳۸ کیلومتر مرز خشکی و ۹۰ کیلومتر مرز آبی دارد.

اینچه برون تنها گمرک زمینی و ریلی گلستان در بخش داشلی برون شهرستان گنبدکاووس در مرز ایران و ترکمنستان واقع است که پایانه‌های صادراتی گرگان و گنبدکاووس، گمرک امانات پستی گرگان، گمرک بندر ترکمن و گمرک فرودگاه بین‌المللی گرگان زیر مجموعه آن به حساب می‌آیند.

در سال‌های اخیر با بهره‌برداری از راه‌آهن بین‌المللی قزاقستان – ترکمنستان – ایران و گذر آن از اینچه برون، خدمات گمرک ریلی نیز به فعالیت معمول در مجموعه گمرکات استان گلستان اضافه شد.

شرایط سخت نقل و انتقالات ارزی، تسویه نشدن بدهی ایران به ترکمنستان، نامناسب بودن جاده‌های ترانزیتی، اجرا نشدن تفاهم‌نامه‌های قبلی، همکاری نکردن مستمر این کشور همسایه در تأمین واگن‌های امدادی و مخالفت با راه‌اندازی بازارچه مشترک در مرز اینچه برون از جمله مشکلات حوزه صادرات این استان است.

ظرفیت های مهم بین المللی استان گلستان

آب و هوای مناسب و توجه بیشتر باغداران به اصول هرس درختان و تغذیه به‌موقع آن‌ها از دلایل پرباری باغ‌های گلستان است. استان گلستان ظرفیت بالایی در تولید و صادرات میوه، صیفی و سبزیجات به کشورهای آسیای مرکزی مثل قزاقستان و روسیه دارد.

هم اکنون واردات سبزی، صیفی و میوه قزاقستان بیشتر از چین و پاکستان تأمین می‌شود اما استان گلستان هم از لحاظ کیفیت، طبیعی بودن و هم از لحاظ قیمت به راحتی می‌تواند با محصولات این دو کشور رقابت کند.

کیوی، پرتقال، لیمو، سیب زرد و قرمز، فلفل دلمه ای و بادمجان از اقلام مورد نیاز قزاقستان و روسیه است که ظرفیت تولید و صادرات آن در استان گلستان فراهم است.

استان گلستان با داشتن هفت اقلیم از 13 اقلیم دنیا، از قطب‌های مهم کشاورزی و باغی کشور به شمار می‌رود. سطح باغ‌های مرکبات استان گلستان حدود 6 هزار هکتار بوده که 5 هزار و 200 هکتار آن پرتقال است.

نارنگی، لیمو و پرتقال مرکبات استان گلستان هستند. ۳۰ درصد مرکبات تولید شده داخل استان مصرف و مابقی به سایر استان‌ها یا خارج از کشور صادر می‌شود.

میانگین برداشت پرتقال از هر هکتار باغ حدود 20 تن است. عمده باغ‌های پرتقال در گرگان، کردکوی و بندر گز است. حدود 10 درصد پرتقال استان گلستان به کشورهای آسیای مرکزی و عراق صادر می‌شود. چین یکی از بازارهای نوظهور و متقاضی مرکبات ایرانی است.

صادرات مرکبات از استان علاوه بر ارزآوری برای کشور، باعث تعادل بازار مرکبات استان شده و از کاهش نرخ در فصل برداشت جلوگیری می‌کند. تمرکز روی بازارهای صادراتی دست دلالان را کوتاه می‌کند و باغدار و تاجر می‌تواند محصول را با قیمت واقعی و حتی سود چندبرابر به بازارهای صادراتی ارسال کند.

صنایع‌دستی به عنوان یک برگ برنده ارزآوری

صنایع دستی اقوام ساکن در استان گلستان علاوه بر اینکه ظرفیت ایجاد درآمد، اشتغال و توسعه استان به شمار می‌روند، فرصت بسیار خوبی در راهیابی به بازارهای جهانی‌اند. صنایع‌دستی اصیل استان گلستان و درآمدزایی از این هنر، اهمیت صادرات محصولات صنایع‌دستی گلستان را چندین برابر می‌کند.

بیش از ۳۵ هزار هنرمند در صنایع‌دستی استان گلستان در حال فعالیت هستند که ظرفیت بزرگی در تولید انواع صنایع دستی استان ایجاد کرده است.

صنایع دستی استان گلستان عمدتاً رودوزی سنتی، سوزن دوزی، پلاس‌بافی، نمدبافی، فرش دستباف، حصیربافی، گلیم و گبه، تولیدات چرم،  گیوه، چادرشب، لباس محلی، زیورآلات سنتی، چاپ باتیک، نقاشی پشت شیشه،  نساجی سنتی ( کیف پارچه ای، شال، حوله و دستمال) ، سفال و سرامیک سازی، هنرهای مرتبط با چوب نظیرمنبت و معرق کاری، طراحی فرش و ابریشم بافی از صنایع دستی اقوام ساکن استان گلستان است که با هنرمندی زنان، دختران و مردان این استان، هر کدام نام و آوازه ای در بین خریداران داخلی و خارجی پیدا کرده اند.

در حال حاضر، صنایع دستی استان گلستان از بهترین صنایع دستی صادراتی به کشورهای حوزه خلیج فارس است و به راحتی می‌تواند قابل رقابت با اجناس چینی باشد.

کشورهای آلمان، آمریکا، سوئد، کانادا، عراق، چین، ترکمنستان، ژاپن، قطر، افغانستان، استرالیا، فرانسه، انگلستان و امارات از کشورهای هدف صادراتی محصولات صنایع‌دستی استان است که با توجه به آمار و پتانسیل‌های صادراتی استان در صنایع دستی امکان گسترش بازارهای صادراتی در کشورهای فعلی و حتی ورود به بازارهای جدید کاملاً محیاست.

در حال حاضر 13 مرکز تخصصی و خلاق صنایع‌دستی در شهرستان‌های گرگان، کردکوی، علی‌آبادکتول، گالیکش رامیان، آق‌قلا، مینودشت، گمیشان و گنبدکاووس وجود دارد و قرار است تعدادی از مراکز دیگر به این مجموعه افزوده شوند.

ظرفیت‌های خوبی در صنایع‌دستی استان گلستان وجود دارد که اگر تقویت شوند می‌تواند با کالای خارجی به‌راحتی رقابت کند و درآمدهای ارزی خوبی نصیب تولید کننده و تاجر صنایع‌دستی استان گلستان کند.

بازاریابی و صادرات منسجم حلقه مفقوده صنایع‌دستی استان گلستان است. عدم برندسازی و بازاریابی صحیح و اصولی هر چند وقت یکبار صادرات استان را به چالش می‌کشد.

فرصت‌های سرمایه‌گذاری در گرگان

گرگان در حال تبدیل شدن به یکی از قطب‌های صنعتی منطقه است. مناطق صنعتی مانند شهرک صنعتی آق‌قلا و شهرک صنعتی گرگان، امکانات مناسبی برای سرمایه‌گذاران فراهم کرده‌اند.

همچنین رشد جمعیت و افزایش تقاضا برای مسکن در گرگان، این حوزه را به یکی از گزینه‌های پرسود تبدیل کرده است.

از سوی دیگر گرگان به دلیل موقعیت استراتژیک خود، می‌تواند قطب حمل‌ونقل و لجستیک منطقه‌ای باشد.

گرگان با جاذبه‌هایی همچون جنگل ناهارخوران، پارک ملی گلستان، آبشارهای متعدد و بافت تاریخی شهر، مقصد گردشگران داخلی و خارجی است.همچنین گرگان و استان گلستان به دلیل خاک حاصلخیز و تنوع اقلیمی، قطب کشاورزی شمال کشور هستند.

از نظر زیرساختی، وجود فرودگاه بین‌المللی گرگان، راه‌آهن سراسری، و جاده‌های مواصلاتی مناسب به رونق اقتصادی منطقه کمک کرده است. همچنین، پروژه‌های توسعه‌ای مانند بندر خشک اینچه‌برون و اتصال به شبکه ریلی بین‌المللی، جذابیت سرمایه‌گذاری در گرگان را افزایش داده‌اند.

نقش اتاق بازرگانی گرگان در توسعه اقتصادی منطقه

اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گرگان  به عنوان یکی از نهادهای کلیدی در اکوسیستم اقتصادی شمال شرق ایران، نقشی حیاتی و چندجانبه در توسعه اقتصادی منطقه ایفا می‌کند. این نهاد با واسطه‌گری میان بخش خصوصی، دولت و جامعه، سعی در رفع موانع تولید، تسهیل تجارت و جذب سرمایه‌گذاری دارد.

یکی از اصلی‌ترین وظایف اتاق بازرگانی، شناسایی چالش‌های پیش روی فعالان اقتصادی و تعامل با دستگاه‌های اجرایی (مانند فرمانداری، استانداری و اداره کل گمرکات) برای رفع آنهاست.

اتاق بازرگانی گرگان با برگزاری غرفه‌های نمایشگاهی و شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی، پتانسیل‌های صادراتی منطقه (مانند محصولات کشاورزی، صنایع دستی، فرش و لبنیات) را در بازارهای هدف معرفی می‌کند.

گلستان بهشت کشاورزی ایران است و به همین دلیل اتاق بازرگانی با حمایت از تولیدکنندگان برنج، مرکبات، خرما و محصولات گلخانه‌ای، تلاش می‌کند زنجیره ارزش را از تولید تا بسته‌بندی و صادرات تقویت کند تا ارزش افزوده بیشتری در استان باقی بماند.

بیشتر بخوانید:اتاق بازرگانی گرگان و تحول در اقتصاد منطقه / گلستان هاب غلات و قطب توریسم سلامت شمال کشور

واقعیت این است که اتاق بازرگانی گرگان تنها یک نهاد صنفی نیست، بلکه موتور محرک توسعه اقتصادی منطقه است. با تمرکز بر صادرات غیرنفتی، توسعه زیرساخت‌های گمرکی و حمایت از ظرفیت‌های کشاورزی و صنایع دستی، این نهاد می‌تواند استان گلستان را به هاب تجاری شمال شرق کشور تبدیل کند. موفقیت در این مسیر نیازمند تعامل سازنده‌تر با دولت، بهبود فضای کسب‌وکار و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین است.