حکمرانی اخلاق‌محور در توسعه هوش مصنوعی در ایران

خبرداری؟

دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در نشستی تخصصی با محوریت «اخلاق در هوش مصنوعی» با قدردانی از حضور اساتید و صاحب‌نظران، بر اهمیت برگزاری چنین نشست‌هایی در شرایط کنونی کشور و منطقه تأکید کرد و گفت: در دوره‌ای قرار داریم که پیشرفت‌های علمی و فناورانه با چالش‌هایی مواجه شده‌اند و همین مسئله، ضرورت گفت‌وگوهای علمی و بین‌رشته‌ای را دوچندان می‌کند.

وی با اشاره به تحولات گسترده فناوری در جهان افزود: امروز در جهانی زندگی می‌کنیم که فناوری‌ها، به‌ویژه هوش مصنوعی، تأثیرات عمیقی بر ابعاد مختلف زندگی انسان‌ها گذاشته‌اند. این فناوری دیگر صرفاً یک ابزار نیست، بلکه به عنصری تعیین‌کننده در فرآیندهای تصمیم‌گیری، تولید دانش و حتی سیاست‌گذاری عمومی تبدیل شده است.

فرطوسی ادامه داد: گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، رسانه‌ای و حکمرانی، توجه نهادهای ملی و بین‌المللی را به پیامدهای اخلاقی آن جلب کرده است. در همین راستا، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) به‌عنوان یکی از نهادهای پیشرو، نقش مهمی در تدوین اسناد بین‌المللی مرتبط با اخلاق هوش مصنوعی ایفا کرده است.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با اشاره به «توصیه‌نامه اخلاق در هوش مصنوعی» که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، تصریح کرد: این سند با تأکید بر اصولی همچون عدالت، شفافیت، مسئولیت‌پذیری، احترام به کرامت انسانی و شمول اجتماعی، در تلاش است چارچوبی برای توسعه مسئولانه این فناوری فراهم کند. با این حال، تحقق این اصول نیازمند انطباق آن‌ها با شرایط، نیازها و اولویت‌های ملی هر کشور است.

وی همچنین به فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: این فناوری ظرفیت‌های بی‌نظیری برای ارتقای کیفیت زندگی و توسعه نهادها ایجاد کرده، اما در عین حال چالش‌هایی نظیر حفظ حریم خصوصی، امنیت داده‌ها، عدالت در دسترسی و ملاحظات اخلاقی را نیز به همراه دارد. در صورت بی‌توجهی به این مسائل، ممکن است این فناوری به‌جای کاهش مشکلات، به تشدید آن‌ها منجر شود.

فرطوسی با تأکید بر اهمیت گفت‌وگوهای میان‌رشته‌ای خاطرنشان کرد: اسناد و برنامه‌های مرتبط با اخلاق هوش مصنوعی بستری را برای تعامل میان متخصصان حوزه‌های مختلف فراهم می‌کنند تا ضمن شناسایی ظرفیت‌ها و چالش‌ها، هنجارها و الزامات لازم در سطح ملی و بین‌المللی تدوین و اجرایی شوند.

وی در پایان با اشاره به برنامه‌های کمیسیون ملی یونسکو در ایران گفت: این برنامه‌ها با هدف ارتقای ظرفیت نهادی کشور، بهره‌گیری از دیدگاه‌های کارشناسان برجسته و تولید خروجی‌های کاربردی برای استفاده در فرآیندهای سیاست‌گذاری طراحی شده‌اند. او همچنین از همکاری دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و کرسی فضای مجازی و فرهنگ در این زمینه قدردانی کرد و حضور فعال نخبگان را گامی مؤثر در فهم بهتر تحولات جهانی دانست.