معادله‌ عجیب تجارت ایران و پاکستان / از توقف تردد تا بسته‌شدن کامل مرزها

خبرداری؟ صادرات با پاکستان ایستاده اما راه واردات باز است؛ این نقشه جدید تجاری ایران و پاکستان است که در حال چرخیدن به یک سو است این درحالی است که یک عضو اتاق بازرگانی تهران براین باور است که این تحریم‌های بانکی است که، صادرات ایران به پاکستان را عملاً متوقف کرده، در حالی که مسیر پرداخت برای واردات همچنان هموار است و نتیجه‌ این نامتقارنی، ورود کالا بدون خروج متقابل است.

وزارت امور خارجه تأیید کرده است که تردد در برخی گذرگاه‌های مرزی ایران و پاکستان به‌صورت موقت متوقف شده و دو کشور در حال مذاکره برای رفع مشکل هستند اما به گفته یکی از اعضای اتاق بازرگانی تهران، تحریم‌های بانکی عملاً صادرات ایران به پاکستان را متوقف کرده، در حالی که واردات از این مسیر همچنان ادامه دارد که این وضعیت، معادله‌ی تجاری دو کشور را به شکلی نامتقارن و پرهزینه تغییر داده است.

پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران اخیرا درباره آخرین وضعیت تجارت زمینی ایران و پاکستان گفت: براساس آخرین اطلاعات موجود، مرز مشترک تجارت زمینی ایران و پاکستان بسته نیست، اما واردکنندگان پاکستانی برای محموله‌هایی که از ایران وارد می‌کنند، باید فرم الکترونیکی واردات را به شبکه بانکی خود ارائه دهند همچنین با توجه به تحریم بانک‌های ایرانی و سیستم بانکی کشور، انجام این فرایند دشوار شده و مشکلاتی را برای صادرات ایران به پاکستان و واردکنندگان پاکستانی که محموله‌های خود را از ایران تأمین می‌کنند، ایجاد کرده است.

اما گزارش ها حاکی از این است که تردد در گذرگاه‌های مرزی موقتاً متوقف شده است که این مساله را وزارت امور خارجه نیز به طور رسمی تایید کرد اما گفته می شود که وضعیت مذاکرات در جریان است و مشخص نیست که این مسدودی و اختلال به صورت موقت است یا قرار است شروع محدودیت جدی‌تر به همراه داشته باشد ؟

مساله دیگر اینکه تفاوت زیادی بین «توقف تردد در برخی گذرگاه‌ها» و «بسته‌شدن کامل مرز» است ؛ در صورتی که مقامات رسمی روی گزینه‌ی توقف تردد در برخی گذرگاه ها تأکید دارند؛ اما تداوم این وضعیت می‌تواند به مسدودی کامل مرزها بینجامد.

گفته می شود صادرات ایران به پاکستان متوقف شده است کعه ناشی از محدودیت‌های بانکی است اما واردات از پاکستان همچنان ادامه‌دار است و مسیر پرداخت هموارتر شده است که نتیجه برهم خوردن توازن تجاری و صرفا ورود کالا بدون خروج متقابل است بنابراین وقتی صادرات متوقف می‌شود ولی واردات ادامه دارد، موازنه‌ تجاری به زیان اقتصاد داخلی تغییر می‌کند و فشار ارزی مضاعفی بر کشور وارد می‌شود.

معیشت مرزنشینان در گروی یک گذرگاه!

به نظر می رسد اگر این محدودیت‌ها ادامه یابد نوک پیکان را به سمت تجارت مرزی و بازارهای محلی نشانه خواهد گرفت و باعث کاهش درآمد فعالان اقتصادی استان‌های مرزی مانند سیستان و بلوچستان و کاهش اشتغال و معیشت در مناطق مرزی و به تبع آن افزایش قیمت کالاهای وارداتی در بازارهای محلی شود .

در ادامه توازن تراز تجاری به هم خورده و باعث کاهش سهم صادرات در بازار پاکستان، افزایش تراز منفی تجاری با این کشور و در نهایت تولیدکنندگان داخلی برای بازار پاکستان کم خواهد شد همچنین هزینه‌ واردات مانند بیمه، حمل و مبادله‌ی ارزی بالا خواهد رفت و زمان تحویل کالا طولانی تر خواهد شد و در ادامه موقعیت ایران به‌عنوان شریک تجاری منطقه‌ای تضعیف شده و احتمال جایگزینی دیگر رقبا مانند ترکیه، چین و امارات در بازار پاکستان زیاد است .

بیشتر بخوانید:ریمدان؛ محور تجارت ایران و پاکستان

بنابراین از آنجایی که پاکستان یکی از همسایگان مهم ایران است و مرز مشترک طولانی میان دو کشور، ظرفیت بالایی برای تجارت دارد به همین دلیل تجارت مرزی با پاکستان از دو مسیر اصلی جریان دارد اول از سوی گذرگاه‌های رسمی مانند میرجاوه، پیشین و… و یا تجارت مرزی سنتی و بازارچه‌های مرزی که هر اختلال در این مسیرها، به‌طور مستقیم بر معیشت مرزنشینان و اقتصاد محلی اثر می‌گذارد اما این منطقه از نظر شاخص‌های توسعه‌ای نیز در وضعیت حساسی قرار دارد و هر وقفه‌ی تجاری، فشار مضاعفی بر آن وارد می‌کند.