فرصت‌های نوین سرمایه‌گذاری چین در منطقه آزاد انزلی / تأثیر همکاری‌های استراتژیک چین و انزلی بر توازن تجاری شمال ایران

خبرداری؟ سفر مشترک مصطفی طاعتی‌مقدم (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی)، امین افقی (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد مازندران) و حسن ملک‌حسینی (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اینچه‌برون) به چین در معیت هیئت اقتصادی کشور، آغازگر تشکیل همکاری راهبردی مناطق آزاد شمالی برای تبدیل کریدورهای ترانزیتی کشور از یک مسیر صرفاً عبوری به هاب‌های ارزش‌آفرین و تولید مشترک صادرات‌محور محسوب می‌شود.

در سال‌های اخیر، جریان تجارت بین‌المللی با چالش‌هایی نظیر تراکم خطوط مرزهای خشک و تلاش برخی بازیگران برای توسعه مسیرهای موازی (نظیر کریدور میانی) روبه‌رو بوده است.

حضور هماهنگ مدیران مناطق آزاد شمال در هشتمین همایش همکاری بین‌المللی کمربند و راه  و بیست و ششمین رویداد بین‌المللی تجارت و سرمایه‌گذاری چین (CIFIT شیامین)، بیانگر عزم راسخ مناطق آزاد ایران برای بهره گیری از فرصت های پیش روی همکاری در قالب مسیرهای ترانزیتی بین المللی است.

این الگوی همکاری با معرفی ظرفیت‌های ناشی از حمل و نقل ترکیبی شمال ایران شامل اتصال ریلی مجتمع بندری کاسپین به شبکه سراسری، خطوط ریلی اینچه‌برون و بنادر فعال مازندران نشان داد که ترکیب حمل‌ونقل ریلی و دریایی در حوزه دریای کاسپین، مزیت رقابتی بی‌بدیلی از حیث کاهش زمان و هزینه ترانزیت نسبت به مسیرهای سنتی برای کالاها و سرمایه‌گذاران چینی فراهم می‌سازد.

دیدارها و مذاکرات فشرده هیئت ایرانی با مدیران ارشد منطقه آزاد شیامین  و منطقه آزاد فوچو، نشان دهنده راهبرد هم افزا میان مناطق آزاد ایران بوده که از تمرکز بر مزایا و معافیت های قانونی به سمت حکمرانی مبتنی بر جذب طرح های سرمایه‌گذاری فناورانه خبر می دهد.

در این زمینه اتحاد استراتژیک منطقه آزاد انزلی با  چین را می‌توان یکی از کلیدی‌ترین گام‌های ایران در راستای عملیاتی کردن سند همکاری‌های بلندمدت با پکن دانست که هدف آن تبدیل انزلی به یک قطب تجاری و لجستیکی در شمال ایران است.

این همکاری در واقع تلاشی است برای اتصال زنجیره تامین کالا از شرق آسیا به اروپا و روسیه از طریق دریای خزر و خطوط ریلی، که در این میان انزلی به دلیل موقعیت جغرافیایی ممتاز خود، نقش دروازه ورود سرمایه‌های چینی به بازارهای اوراسیا را ایفا می‌کند.

چین با نگاهی بلندمدت به پروژه یک کمربند یک جاده، انزلی را نه تنها یک بندر، بلکه یک نقطه اتصال استراتژیک می‌بیند که می‌تواند هزینه‌های ترانزیتی را کاهش داده و مسیرهای جدیدی برای صادرات کالاهای صنعتی و تکنولوژیک چین به کشورهای همسایه باز کند.

فرصت‌های سرمایه‌گذاری چین در انزلی در حوزه‌های متنوعی متمرکز است که در رأس آن‌ها توسعه زیرساخت‌های بندری و لجستیکی قرار دارد.

ایجاد پایانه‌های مدرن کانتینری و بهینه‌سازی اسکله‌ها با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته چینی می‌تواند سرعت تخلیه و بارگیری کالاها را افزایش دهد و انزلی را به یکی از جذاب‌ترین بنادر منطقه تبدیل کند.

علاوه بر این، ایجاد شهرک‌های صنعتی تخصصی با حضور شرکت‌های چینی در زمینه‌های الکترونیک، انرژی‌های پاک و صنایع تبدیلی، می‌تواند منجر به انتقال فناوری به نیروی کار داخلی شود و تولیدات با ارزش افزوده بالا را در منطقه آزاد انزلی جایگزین کالاهای خام کند.

در حوزه فناوری‌های نوین، پتانسیل بالایی برای سرمایه‌گذاری چین در ایجاد مراکز داده، پارک‌های علم و فناوری و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال در انزلی وجود دارد.

چین که در مدیریت مناطق آزاد اقتصادی تجربه جهانی دارد، می‌تواند مدل‌های مدیریتی خود را برای جذب سرمایه‌گذاران ثالث به انزلی منتقل کند.

همچنین، سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری صنعتی و تجاری، با توجه به نزدیکی انزلی به کشورهای حوزه CIS، می‌تواند جریان گردشگران و بازرگانان چینی را افزایش داده و باعث رونق بازار خدمات و هتلداری در منطقه شود.

تحلیل این اتحاد نشان می‌دهد که برای چین، انزلی مسیری جایگزین و امن برای دسترسی به بازارهای شمال است و برای ایران، حضور سرمایه‌گذاران چینی به معنای خروج از انزوای اقتصادی و بهره‌مندی از منابع مالی عظیم پکن برای توسعه زیرساخت‌های فرسوده است.

بیشتر بخوانید:چشم‌انداز نوین توسعه شهری و روستایی در شمال / نقش منطقه‌ آزاد انزلی در دگرگونی کالبدی و اجتماعی

این هم‌سویی استراتژیک در صورتی به بهره‌وری کامل می‌رسد که تمرکز بر روی ایجاد زنجیره‌های ارزش باشد تا انزلی صرفاً به یک مسیر ترانزیتی تبدیل نشود، بلکه به مرکزی برای تولید و توزیع تبدیل گردد. در نهایت، این همکاری می‌تواند توازن قدرت اقتصادی در منطقه شمال ایران را تغییر داده و انزلی را به عنوان یک نقطه قوت در دیپلماسی اقتصادی ایران در برابر کشورهای منطقه تثبیت کند.