صندوق بیمه کشاورزی روی دور تحول و پیشرفت / از رسیدن به سود 210 میلیاردی تا بیمه فراگیر ۱۷ محصول زراعی

خبرداری؟ تحول راهبردی صندوق بیمه کشاورزی از وضعیت زیان‌دهی به سمت سودآوری و مسیر رشد پایدار، ریشه در بازنگری عمیق در الگوهای مدیریت ریسک و تغییر رویکرد از یک نهاد صرفاً حمایتی به یک سازمان متکی بر دانش و محاسبات بیمه‌گری دارد.

این صندوق که در گذشته به دلیل ماهیت پرنوسان تولیدات کشاورزی و آسیب‌پذیری بالا در برابر بلایای طبیعی، همواره با عدم توازن میان حق‌بیمه‌های دریافتی و غرامت‌های پرداختی دست‌به‌گریبان بود، توانسته است با جایگزینی روش‌های سنتی با مدل‌های نوین اکچوئری، ساختار مالی خود را ترمیم کند.

کلید این موفقیت در دقیق‌تر کردن نرخ‌گذاری‌ها و طبقه‌بندی هوشمند ریسک‌ها نهفته است؛ به‌طوری که با بهره‌گیری از داده‌های دقیق، امکان مدیریت بهتر تعهدات فراهم شده و از تمرکز ریسک‌های بزرگ در یک نقطه جلوگیری به عمل آمده است.

حرکت به سوی سودآوری تنها محدود به اصلاح فرآیندهای مالی نبوده، بلکه این نهاد با پیاده‌سازی فناوری‌های نوظهور در ارزیابی خسارت، گام بزرگی در کاهش هزینه‌های عملیاتی و پیشگیری از نشت منابع برداشته است.

بهره‌گیری از ابزارهای پایش هوشمند و نظارت‌های میدانی دقیق‌تر، به کاهش خطای انسانی و حذف مؤلفه‌های ناکارآمد در فرآیند شناسایی و پرداخت خسارت منجر شده که خود محرکی اصلی برای انضباط مالی است.

علاوه بر این، ارتقای شفافیت در تعامل با بیمه‌گزاران، سطح اعتماد جامعه کشاورزی را به این نهاد افزایش داده که نتیجه مستقیم آن، گسترش جامعه تحت پوشش و توزیع متوازن‌تر ریسک در میان طیف وسیع‌تری از بهره‌برداران است؛ وضعیتی که با ایجاد تعادل میان سهم ریسک‌های بالا و پایین، پایداری جریان درآمدی صندوق را تضمین می‌کند.

عبور صندوق بیمه کشاورزی از زیان انباشته ۴ همتی

بهزادباباخانی قائم مقام صندوق بیمه کشاورزی، در نشست رسانه‌ای روز شنبه 7 شهریور ماه 1405  به مناسبت گرامیداشت هفته دولت گفت:یکی از مهم‌ترین چالش‌های سال‌های گذشته صندوق بیمه کشاورزی، ناترازی مالی و ایجاد زیان انباشته بود. بر اساس این گزارش، صندوق تا پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۴ همت زیان انباشته داشت که بخش قابل توجهی از آن ناشی از ایفای نقش حمایتی صندوق در بخش کشاورزی و محدودیت در تأمین منابع مالی بود.

با مجموعه اقدامات انجام‌شده، وضعیت مالی صندوق به شکل محسوسی بهبود یافته و تراز مالی از منفی حدود ۴ همت به مثبت ۲۱ میلیارد تومان رسیده است؛ اتفاقی که به گفته مسئولان صندوق، زمینه را برای افزایش توان ارائه خدمات و پذیرش تعهدات بیشتر فراهم می‌کند.

همچنین یکی از اهداف مهم صندوق، خروج از شمولیت ماده ۱۴۱ قانون تجارت بود که با بهبود وضعیت مالی و افزایش سرمایه محقق شده است.

سرمایه صندوق بیمه کشاورزی که در سال‌های گذشته حدود ۱۶ میلیارد تومان بود، در سال ۱۴۰۴ به ۷۰۰ میلیارد تومان افزایش یافته است؛ رقمی که نشان‌دهنده رشد حدود 4 هزار و 375 درصدی سرمایه صندوق است.

همچنین افزایش سرمایه دیگری از محل دارایی‌ها در دست اقدام قرار دارد و صندوق امیدوار است تا پایان سال جاری، مجوز افزایش سرمایه جدید را دریافت کند.

در این نشست رسانه‌ای تأکید شد که افزایش سرمایه برای یک مجموعه مالی و حمایتی همچون صندوق بیمه کشاورزی، یکی از الزامات اساسی برای افزایش توانگری مالی و توسعه فعالیت‌های بیمه‌ای محسوب می‌شود.

یکی دیگر از اقدامات مهم انجام‌شده، کاهش بدهی‌های انباشته صندوق بیمه کشاورزی به بانک کشاورزی بوده است.

یکی از عوامل مؤثر بر ناترازی مالی صندوق طی سال‌های گذشته، عدم جذب کامل سهم دولت از منابع پیش‌بینی‌شده در قوانین بودجه عنوان شد.

بر اساس اعلام صندوق، طی ۱۰ سال منتهی به سال ۱۴۰۳، به‌طور میانگین تنها حدود ۴۸ درصد منابع پیش‌بینی‌شده به این امر تخصیص یافته بود؛ یعنی کمتر از نیمی از اعتبارات بودجه‌ای مربوط به صندوق به‌طور کامل جذب شده بود.

با این حال، در سال گذشته میزان تخصیص منابع به حدود ۹۰ درصد افزایش یافت؛ موضوعی که به گفته مسئولان صندوق، نقش مهمی در اجرای برنامه‌های توسعه‌ای و بهبود وضعیت مالی آن داشته است.

رشد ۱۰۲ درصدی پرتفوی بیمه کشاورزی

در بخش فعالیت‌های بیمه‌ای نیز صندوق بیمه کشاورزی رشد قابل توجهی را تجربه کرده است.

چرا که پرتفوی صندوق طی سال گذشته بیش از ۱۰۲ درصد رشد داشته و از حدود ۱۲ همت به بیش از ۲۴.۵ همت رسیده است.

پیش‌بینی صندوق برای سال مالی جاری نیز دستیابی به پرتفویی بالغ بر ۵۵ همت تا پایان سال ۱۴۰۵ است.

افزایش پرتفوی بیمه‌ای، علاوه بر گسترش دامنه پوشش بیمه‌ای، توان صندوق برای پرداخت خسارت و افزایش سطح تعهدات در مقابل کشاورزان را نیز تقویت می‌کند.

صندوق بیمه کشاورزی در سال مالی گذشته حدود ۱۶ همت غرامت به بخش کشاورزی پرداخت کرده است؛ رقمی که تقریباً معادل مجموع غرامت پرداختی صندوق طی سه سال گذشته بوده است.

پرداخت این حجم از غرامت در کنار تلاش برای اصلاح وضعیت مالی صندوق، از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در راستای ایفای نقش حمایتی بیمه کشاورزی عنوان شد.

افزایش ۱۵۰ درصدی سطح تعهد بیمه گندم دیم

گندم به عنوان یکی از محصولات راهبردی کشور، جایگاه ویژه‌ای در برنامه‌های جدید صندوق بیمه کشاورزی دارد.

در سال ۱۴۰۳ سطح تعهد بیمه گندم دیم برای هر هکتار حدود ۳ میلیون تومان بود. این رقم در سال ۱۴۰۴ با رشد ۱۵۰ درصدی به ۷.۵ میلیون تومان در هکتار افزایش یافت.

برنامه صندوق این است که این رقم در سال زراعی آینده به حدود ۱۲ میلیون تومان در هکتار برسد تا بخش بیشتری از هزینه تمام‌شده تولید گندم تحت پوشش بیمه قرار گیرد.

به این ترتیب، سطح تعهد بیمه گندم دیم در فاصله دو سال از ۳ میلیون تومان به ۱۲ میلیون تومان خواهد رسید.

اجرای طرح بیمه پایه فراگیر برای ۱۷ محصول زراعی

بهزاد باباخانی همچنین از اجرای طرح بیمه پایه فراگیر برای ۱۷ محصول زراعی از مهرماه سال زراعی آینده خبر داده و گفت: این ۱۷ محصول از جمله گندم دیم و آبی، جو دیم و آبی، برنج، ذرت، چغندر قند، دانه‌های روغنی و حبوبات هستند که بیمه پایه فراگیر در مورد آنها از سال زراعی آینده به اجرا درمی‌آید.

وی ادامه داد: حق بیمه‌نامه فراگیر توسط دولت پرداخت می‌شود و کشاورزان مازاد بر آن می‌توانند بیمه‌نامه‌های ارتقایی خریداری کنند.

قائم‌مقام صندوق بیمه کشاورزی در مورد افزایش سطح تعهدات بیمه‌ای نیز گفت: سطح تعهد بیمه‌ای گندم با ۱۵۰ درصد افزایش از سه میلیون تومان در هر هکتار در سال ۱۴۰۴ به ۷.۵ میلیون تومان در هر هکتار در سال جاری افزایش یافته است.

وی پیش‌بینی کرد: سطح تعهد بیمه‌ای گندم در سال زراعی آینده به ۱۲ میلیون تومان در هر هکتار برسد که در این صورت نسبت به دو سال اخیر ۳۰۰ درصد رشد خواهد داشت.

باباخانی با تشریح دیگر برنامه‌ها و اقدامات مهم این صندوق گفت: ارتقای کمی و کیفی خدمات بیمه کشاورزی با هدف افزایش پوشش بیمه‌ای، افزایش سطح تعهدات، پرداخت غرامت بیشتر و تسریع در فرآیند جبران خسارت از مهم‌ترین اولویت‌های صندوق بیمه کشاورزی است.

وی تصریح کرد: در بخش کمی، افزایش ضریب نفوذ بیمه و پوشش سطح بیشتری از فعالیت‌های کشاورزی دنبال شده و در بخش کیفی نیز تلاش شده است سطح تعهدات بیمه‌ای افزایش یابد تا صندوق بتواند در زمان وقوع خسارت، حمایت موثرتری از کشاورزان داشته باشد.

قائم‌مقام صندوق بیمه کشاورزی تاکید کرد: با وجود این افزایش، سطح تعهدات هنوز با هزینه واقعی تولید و سطح مورد انتظار جبران خسارت فاصله دارد و لازم است این روند در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند تا پوشش بیمه‌ای به سطح قابل قبول‌تری برسد.

واقعیت این است  چشم‌انداز رشد این صندوق با گذار از مدل‌های ساده به سمت محصولات بیمه‌ای متنوع و متناسب با نیازهای بومی هر منطقه ترسیم شده است.

این رویکرد به صندوق اجازه می‌دهد تا با تعریف محصولات جدید که ریسک‌های نوین تولیدات کشاورزی را پوشش می‌دهند، بازارهای تازه‌ای را جذب کند و از اتکای صرف به دولت فاصله بگیرد.

بیشتر بخوانید:تفاهم نامه صندوق بیمه کشاورزی و دانشگاه تهران / ترکیب دانش نظری و تجربه عملی برای افزایش امنیت غذایی کشور

ترکیب این استراتژی‌ها یعنی استفاده از تحلیل‌های داده‌محور برای کنترل دقیق ریسک، چابک‌سازی در فرآیندهای ارزیابی خسارت به کمک فناوری و تنوع‌بخشی به سبد محصولات، این نهاد را از یک سازمان مدافع در برابر بحران، به یک شریک راهبردی برای پایداری و تاب‌آوری اقتصادی کشاورزان تبدیل کرده است که در نتیجه آن، تراز مالی صندوق به سمت مثبت شدن و استمرار فعالیت‌های توسعه‌ای حرکت کرده است.