روایت توسعه | پرونده‌های راهبردی صنعت نفت و فراساحل؛ فشارافزایی پارس جنوبی (قسمت دوم)

خبرداری؟ نصب ۹ کمپرسور در پالایشگاه فاز ۱۲

بر اساس اطلاعات منتشرشده، در مرحله نخست اجرای فشارافزایی هاب ۱، ۹ کمپرسور در پالایشگاه خشکی فاز ۱۲ نصب خواهد شد. ظرفیت اعلام‌شده برای هر یک از این کمپرسورها، ۳۳۳ میلیون فوت‌مکعب استاندارد در روز است. بنابراین، ظرفیت اسمی مجموع ۹ واحد، در صورت بهره‌برداری کامل از همه کمپرسورها، حدود ۲ میلیارد و ۹۹۷ میلیون فوت‌مکعب استاندارد در روز خواهد بود. [۱]

این بخش از طرح، به‌عنوان جایگزین مرحله نخست فشارافزایی در دریا، یعنی فشارافزایی متوسط یا MP، معرفی شده است. استقرار تجهیزات در سایت پالایشگاهی فاز ۱۲، امکان استفاده از بخشی از زیرساخت‌های موجود خشکی را فراهم می‌کند و می‌تواند پیش از تکمیل تأسیسات اصلی فراساحلی، به تقویت فشار گاز در زنجیره انتقال کمک کند. [۱]

با این حال، ظرفیت اسمی کمپرسورها نباید معادل ظرفیت قطعی تولید یا انتقال گاز تلقی شود؛ زیرا میزان بهره‌برداری واقعی به عواملی مانند شرایط مخزن، آرایش عملیاتی، محدودیت‌های شبکه، آماده‌به‌کاری تجهیزات و الزامات فرآیندی وابسته خواهد

بود.

مرحله دوم؛ احداث دو مینی‌هاب دریایی

مرحله دوم سناریوی هاب ۱، بر اجرای عملیات فشارافزایی در بخش فراساحل متمرکز است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، پس از اجرای مرحله خشکی، دو مجموعه مینی‌هاب دریایی با عناوین «مینی‌هاب ۱-۱» و «مینی‌هاب ۱-۲» برای فشارافزایی در بخش فراساحل پیش‌بینی شده‌اند. ظرفیت فرآیندی هر یک از این دو مینی‌هاب، یک میلیارد فوت‌مکعب در روز اعلام شده است. [۱] [۲]

فاصله زمانی میان اجرای مرحله خشکی و اجرای مرحله دریایی، براساس برنامه اعلامي يا پيش بيني شده ۳ سال اعلام شده است. [۲]

هدف از اجرای بخش دریایی، تقویت فشار گاز در محدوده تولید و پشتیبانی از انتقال گاز از سکوهای دریایی به تأسیسات ساحلی است. جزئیات دقیق جانمایی، ظرفیت عملیاتی، آرایش فرآیندی و ارتباط میان مینی‌هاب‌ها و سکوهای تولیدی باید بر اساس اسناد مهندسی نهایی و اطلاعیه‌های رسمی مجری طرح منتشر شود.

آغاز عملیات با ساخت جکت RP-1

یکی از نخستین گام‌های اجرایی اعلام‌شده در هاب ۱، ابلاغ قرارداد ساخت جکت چهارپایه رایزرپلتفرم RP-1 به شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران IOEC، بوده است. این قرارداد در ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ ابلاغ شده و وزن تقریبی جکت RP-1 حدود ۲ هزار و ۵۰۰ تن اعلام شده است. این سازه قرار است در مجاورت سکوی SPD12A نصب شود. [۱]

مطابق اطلاعات منتشرشده، RP-1 در مسیر انتقال گاز میان سکوی SPD12A، مجموعه فشارافزایی مینی‌هاب ۱-۱ و پالایشگاه خشکی فاز ۱۲ نقش خواهد داشت. همچنین به استفاده از خط لوله زیردریایی ۳۲ اینچی سکوی SPD12A برای انتقال گاز و ارتباط آن با تأسیسات ساحلی اشاره شده است. [۱]

این اطلاعات، نقش RP-1 را در شبکه انتقال و ارتباط میان تأسیسات دریایی و خشکی نشان می‌دهد؛ با این حال، مشخصات نهایی فرآیندی و اجرایی آن باید با مدارک مهندسی مصوب پروژه و اطلاعیه‌های رسمی کارفرما تطبیق داده شود.

عرشه، تجهیزات اصلی و اقلام دیرتحویل

بر اساس اطلاعات منتشرشده، ساخت عرشه RP-1 و همچنین خرید اقلام دیرتحویل و تأسیسات اصلی فشارافزایی در مراحل بعدی پروژه دنبال خواهد شد. واگذاری قراردادهای مرتبط با خرید اقلام دیرتحویل و ساخت تأسیسات اصلی در پاییز ۱۴۰۵ نیز به‌عنوان بخشی از برنامه اجرایی طرح مطرح شده است. [۱] [۲]

اقلام دیرتحویل یا Long-lead Items، از جمله تجهیزاتی هستند که فرآیند طراحی، ساخت، آزمون، حمل و نصب آن‌ها زمان‌بر است. در پروژه‌های فشارافزایی، تجهیزات دوار، توربوکمپرسورها، توربین‌ها، سامانه‌های کنترل، تجهیزات فرآیندی و برخی شیرآلات تخصصی می‌توانند در این گروه قرار گیرند. با توجه به حساسیت این تجهیزات، هرگونه تأخیر در نهایی‌شدن مشخصات فنی یا سفارش‌گذاری آن‌ها می‌تواند بر زمان ساخت، نصب و راه‌اندازی کل طرح اثر بگذارد.

بنابراین، پاییز ۱۴۰۵ را باید بر اساس برنامه منتشرشده، یک بازه مهم در برنامه‌ریزی برای نهایی‌سازی قراردادها و سفارش تجهیزات دانست؛ نه زمان قطعی بهره‌برداری از تأسیسات.

جایگاه هاب ۱ در ساختار کلان طرح

اهمیت هاب ۱ را باید در چارچوب طرح هفت‌گانه فشارافزایی پارس جنوبی ارزیابی کرد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، قراردادهای اصلی این طرح در ۱۸ اسفند ۱۴۰۳ میان شرکت ملی نفت ایران و چهار مجموعه داخلی امضا شده است. مطابق این اطلاعات، پتروپارس اجرای هاب‌های ۱ و ۷، اویک اجرای هاب‌های ۲ و ۵، قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا اجرای هاب‌های ۳ و ۶ و شرکت نیرپارس از گروه مپنا اجرای هاب ۴ را بر عهده دارند. [۳]

ارزش قراردادهای پتروپارس برای هاب‌های ۱ و ۷ حدود ۴ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار، ارزش قراردادهای اویک برای هاب‌های ۲ و ۵ حدود ۴ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار، ارزش قراردادهای قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا برای هاب‌های ۳ و ۶ بیش از ۴ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار و ارزش قرارداد هاب ۴ بیش از ۲ میلیارد و ۳۶۰ میلیون دلار اعلام شده است. مجموع ارزش قراردادهای هفت هاب نیز حدود ۱۷ میلیارد دلار گزارش شده است. [۳]

در همین چارچوب، برای طرح فشارافزایی پارس جنوبی ساخت، نصب و راه‌اندازی ۱۴ سکوی فشارافزایی پیش‌بینی شده است. ظرفیت فشارافزایی هر سکو ۲ میلیارد فوت‌مکعب و میزان افزایش فشار آن ۹۰ بار اعلام شده است. [۳]

پروژه‌ای فراتر از نصب کمپرسور

فشارافزایی هاب ۱ صرفاً به نصب چند کمپرسور در خشکی یا ساخت چند سازه دریایی محدود نمی‌شود. این طرح، زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته از مطالعات مهندسی، طراحی فرآیندی، تأمین تجهیزات، ساخت سازه‌های دریایی، اجرای خطوط لوله، نصب فراساحلی، راه‌اندازی و بهره‌برداری است.

در چنین پروژه‌ای، هماهنگی میان پالایشگاه فاز ۱۲، سکوهای تولیدی، رایزرپلتفرم RP-1، مینی‌هاب‌های دریایی و خطوط لوله زیردریایی، نقش تعیین‌کننده‌ای در دستیابی به ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده دارد. به همین دلیل، پیشرفت پروژه باید علاوه بر میزان ساخت فیزیکی، بر اساس شاخص‌هایی مانند تکمیل مهندسی، سفارش‌گذاری تجهیزات اصلی، پیشرفت ساخت سازه‌ها، آماده‌سازی یاردها و آمادگی برای نصب دریایی ارزیابی شود.

بیشتر بخوانید:شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریایی و نقش کلیدی در زنجیره ارزش استقرار سکوهای فشارافزایی

از این منظر، راهکار ترکیبی هاب ۱ را می‌توان برنامه‌ای مرحله‌ای برای پاسخ به افت فشار میدان دانست: استفاده از ظرفیت خشکی برای آغاز فشارافزایی و حرکت هم‌زمان به سمت ایجاد زیرساخت دریایی برای پشتیبانی بلندمدت از تولید. با این حال، میزان تحقق اهداف این برنامه به تکمیل مطالعات، نهایی‌شدن قراردادها، تأمین تجهیزات دیرتحویل و اجرای موفق عملیات ساخت و نصب وابسته است.