منطقه آزاد ماکو و افزایش تاب‌آوری اقتصاد ملی در برابر فشارهای خارجی / تبدیل شدن به دروازه تجاری فعال در بحران

خبرداری؟

منطقه آزاد ماکو در دوران تحمیل محاصره اقتصادی و فشار‌های بین‌المللی، به عنوان یکی از کلیدی‌ترین بازوهای استراتژیک ایران برای تداوم جریان تجارت خارجی و دور زدن محدودیت‌های تحریمی عمل کرده است.

موقعیت جغرافیایی منحصر‌به‌فرد این منطقه در نقطه تلاقی مرزهای ایران، ترکیه و آذربایجان، آن را به یک پل ارتباطی حیاتی تبدیل کرده است که از طریق آن، کشور توانسته است دسترسی خود به بازارهای اوراسیا و اروپا را حفظ کند.

در شرایطی که مسیرهای سنتی تجارت به دلیل تحریم‌های شدید آمریکا با چالش مواجه شده بود، منطقه آزاد ماکو با بهره‌گیری از تسهیلات گمرکی و قوانین ویژه، بستری را فراهم آورد تا کالاهای اساسی و تجهیزات صنعتی مورد نیاز از طریق مسیرهای جایگزین و با کمترین اصطکاک اداری وارد کشور شوند.

نقش این منطقه تنها به واردات محدود نشده است، بلکه به عنوان یک مرکز بازتوزیع و ترانزیت، امکان صادرات محصولات ایرانی به بازارهای هدف را در شرایط دشوار فراهم کرده است.

تبدیل شدن ماکو به یک هاب تجاری باعث شد تا تجار ایرانی بتوانند از طریق شرکت‌های واسط و زیرساخت‌های لجستیکی این منطقه، اثرات مستقیم تحریم‌های بانکی و مالی را کاهش داده و تبادلات تجاری را در قالب‌های جدیدی پیش ببرند.

این امر در واقع نوعی مقاومت اقتصادی در برابر فشارها بود که مانع از انزوای کامل تجاری ایران در دوران پس از جنگ و در دوران تحریم‌های سخت شد.

علاوه بر جنبه‌های تجاری، توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی در این منطقه باعث تقویت جایگاه ایران در کریدورهای حمل‌ونقل بین‌المللی شده است.

این تحول باعث گردید تا جریان کالاها از شرق به غرب و بالعکس، با تکیه بر ظرفیت‌های منطقه آزاد ماکو، تداوم یابد و وابستگی کشور به مسیرهای تک‌بعدی کاهش یابد.

منطقه آزاد ماکو با تبدیل شدن به یک نقطه اتصال اقتصادی، نه تنها به پایداری زنجیره تأمین کالاهای حیاتی کمک کرد، بلکه با ایجاد فرصت‌های شغلی و جذب سرمایه‌های منطقه‌ای، نقش مهمی در تعدیل اثرات منفی محاصره اقتصادی بر اقتصاد کلان کشور ایفا نمود.

 در همین زمینه دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور در بازدید از گذرگاه مرزی چشمه‌ثریا، موقعیت راهبردی منطقه آزاد ماکو را در شرایط کنونی کشور، فرصتی منحصربه‌فرد برای توسعه تجارت و ترانزیت دانست.

 حسین فروزان با اشاره به شرایط خاص مناطق جنوبی کشور و محدودیت‌های ایجادشده در برخی مسیرهای تجاری اظهار کرد: منطقه آزاد ماکو و مرز چشمه‌ثریا از ظرفیت ویژه‌ای برخوردارند و باید از همه امکانات و ظرفیت‌های موجود برای توسعه این گذرگاه مهم و دروازه اروپا استفاده کنیم.
 وی افزود: موقعیت جغرافیایی منطقه آزاد ماکو، همجواری با ترکیه و دسترسی به بازار اروپا، این منطقه را به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های کشور در حوزه ترانزیت، لجستیک و تجارت بین‌المللی تبدیل کرده است و باید از این مزیت به شکل حداکثری بهره گرفت.
 دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور با تأکید بر ضرورت تجمیع ظرفیت‌های دستگاه‌های مختلف برای توسعه لجستیک منطقه گفت: همه ظرفیت‌ها باید برای توسعه زیرساخت‌های لجستیکی ماکو و چشمه‌ثریا پای کار بیایند تا بتوانیم سهم بیشتری از جریان ترانزیت منطقه‌ای و بین‌المللی را جذب کنیم.

یکی از دستاوردهای کلیدی این منطقه در مواجهه با فشارهای اقتصادی، تقویت صادرات غیرنفتی و ایجاد بازارهای جدید برای محصولات ایرانی است.

در شرایطی که دسترسی به بازارهای جهانی به دلیل تحریم‌های بانکی و تجاری محدود شده بود، منطقه آزاد ماکو به عنوان یک مرکز واسط و هاب بازتوزیع عمل کرد تا کالاهای ایرانی بتوانند با کمترین اصطکاک به کشورهای همسایه و سپس به بازارهای دورتر صادر شوند. این امر منجر به حفظ جریان ارز در اقتصاد کشور شده و به پایداری تراز تجاری در مقاطع حساس کمک نمود.

علاوه بر این، توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و گمرکی در ماکو باعث شد تا هزینه‌های ترانزیت کالا کاهش یابد و سرعت انتقال کالاها افزایش یابد، که این موضوع در واقع نوعی ضربه‌گیر در برابر افزایش قیمت‌ها و تورم ناشی از محاصره اقتصادی بود.

تبدیل شدن این منطقه به یک قطب جذب سرمایه‌گذاری‌های منطقه‌ای نیز باعث شد تا بخشی از سرمایه‌های خارجی در قالب پروژه‌های تجاری و صنعتی وارد کشور شود و وابستگی اقتصاد کلان به منابع تک‌بعدی کاهش یابد.

 منطقه آزاد ماکو با تبدیل شدن به یک دروازه تجاری فعال، نه تنها مانع از انزوای اقتصادی ایران شد، بلکه با تقویت پیوندهای تجاری در سطح منطقه‌ای، تاب‌آوری اقتصاد ملی را در برابر فشارهای خارجی افزایش داد و بستری را برای تحقق سیاست‌های مقاومت اقتصادی فراهم آورد.

به صورت کلی منطقه آزاد ماکو به عنوان یک نقطه استراتژیک در شمال غرب کشور، نقشی محوری در تعدیل اثرات مخرب محاصره اقتصادی و کاهش فشار تحریم‌ها بر اقتصاد کلان ایران ایفا کرده است.

این منطقه با بهره‌گیری از موقعیت جغرافیایی ممتاز خود در مجاورت ترکیه و آذربایجان، توانسته است مسیرهای جایگزینی را برای جریان کالاهای اساسی و صنعتی فراهم کند که در اثر تحریم‌های آمریکا با اختلال مواجه شده بودند.

بیشتر بخوانید:منطقه آزاد ماکو گلوگاه استراتژیک امنیت غذایی ایران / پیشران در تجارت مواد غذایی میان کشورهای منطقه

ایجاد یک محیط تجاری با قوانین تسهیل شده در این منطقه، باعث شد تا زنجیره تأمین کالاهای حیاتی از طریق روش‌های غیرسنت و با استفاده از ظرفیت‌های ترانزیتی، تداوم یابد و از بروز بحران‌های شدید در بخش‌های تولیدی و مصرفی کشور جلوگیری شود.