صدرنشینی ملی مس با ۱۱۵۰۷ میلیارد تومان فروش هفتگی؛ پیشتازی در اکوسیستم فلزات سرخ بورس کالا

خبرداری؟ بر اساس داده‌های منتشرشده از بازار فیزیکی بورس کالای ایران، در هفته منتهی به ۱۲ تیر، نزدیک به یک میلیون و ۸۱۵ هزار تن انواع کالا و محصول به ارزش بیش از ۶۸.۴ هزار میلیارد تومان مورد معامله قرار گرفت. در این میان، ارزش معاملات ۱۰ شرکت برتر بازار فیزیکی از مرز ۲۸.۸ هزار میلیارد تومان عبور کرد که شرکت ملی صنایع مس ایران با ۱۱ هزار و ۵۰۷ میلیارد تومان، به تنهایی ۴۰ درصد از کل ارزش معاملات ۱۰ شرکت برتر را به نام خود ثبت کرد.
این شرکت در هفته مورد بررسی، سبد محصولی متنوعی شامل کنسانتره مس، مس کاتد، مس مفتول، اکسید مس و کنسانتره مولیبدن را با حجم ۱۹ هزار و ۶۲۰ تن عرضه کرد. میانگین قیمت تحقق‌یافته هر تن محصول در این معاملات حدود ۵۸۶ میلیون تومان برآورد می‌شود که نشان‌دهنده ترکیب بهینه‌ای از محصولات با ارزش افزوده بالا (مس کاتد و مفتول) و محصولات میانی (کنسانتره) است.
فاصله معنادار ملی مس با رتبه‌های بعدی قابل تأمل است. فولاد کاوه جنوب کیش با ۵۴ هزار و ۴۵۰ تن شمش بلوم و ارزش معاملاتی ۳ هزار و ۱۷۴ میلیارد تومان در جایگاه دوم قرار گرفت. فولاد خوزستان نیز با ۴۰ هزار تن تختال و شمش بلوم، ۲ هزار و ۵۸۴ میلیارد تومان فروش ثبت کرد. به عبارت دیگر، ارزش فروش ملی مس در این هفته، ۳.۶ برابر فولاد کاوه (رتبه دوم) و ۴.۵ برابر فولاد خوزستان (رتبه سوم) بوده است. این شکاف عمیق، نشان‌دهنده مزیت رقابتی ساختاری ملی مس در بازار فلزات بورس کالا است.
برای درک بهتر جایگاه ملی مس در مقیاس جهانی، مقایسه با تولیدکنندگان برتر جهانی ضروری است:
کدلکو (Codelco) – شیلی: بزرگترین تولیدکننده مس جهان، در ۲۰۲۵ تولید ۱.۳۳۳ میلیون تن مس را محقق کرد و درآمدی معادل ۱۹.۶ میلیارد دلار ثبت نمود. این شرکت برای ۲۰۲۶ هدف‌گذاری ۱.۳۴۴ میلیون تن تولید را دنبال می‌کند. فروش هفتگی ملی مس (حدود ۲۰ هزار تن) در مقایسه با تولید سالانه کدلکو (بیش از ۱.۳ میلیون تن)، نشان‌دهنده مقیاس متفاوت این دو بنگاه است، اما نسبت فروش ملی مس به تولید کل مس ایران، جایگاه راهبردی آن را در اکوسیستم ملی تثبیت می‌کند.
فریپورت-مک‌موران (Freeport-McMoRan) – آمریکا: این شرکت در ۲۰۲۵ درآمدی معادل ۲۵.۹ میلیارد دلار ثبت کرد. فروش هفتگی ملی مس معادل حدود ۱۹۰ میلیون دلار (با احتساب نرخ تبدیل) در مقایسه با فروش هفتگی فریپورت (حدود ۵۰۰ میلیون دلار)، نشان‌دهنده فاصله مقیاسی است، اما کارایی فروش ملی مس در بازار داخلی قابل توجه است.
بی‌اچ‌پی (BHP) – استرالیا: بزرگترین تولیدکننده مس از نظر حجم، در سال ۲۰۲۵ تولید ۲.۰۱۶ میلیون تن مس را محقق کرد. درآمد سالانه این شرکت ۵۱.۲۶ میلیارد دلار بود. بی‌اچ‌پی در چهار سال منتهی به ۲۰۲۵، تولید مس خود را حدود ۳۰ درصد افزایش داد که نشان‌دهنده تمرکز استراتژیک بر فلزات انتقال انرژی است.
تنوع سبد محصولی ملی مس (کنسانتره، کاتد، مفتول، اکسید و مولیبدن) نشان‌دهنده حرکت به زنجیره ارزش کامل‌تر است. مس کاتد و مفتول به عنوان محصولات نهایی، ارزش افزوده بالاتری نسبت به کنسانتره دارند. حضور کنسانتره مولیبدن نیز نشان‌دهنده بهره‌برداری از محصولات جانبی با ارزش است. این ترکیب محصولی، تاب‌آوری ملی مس را در برابر نوسانات قیمت جهانی افزایش می‌دهد.
عملکرد هفتگی ملی مس، نشان‌دهنده چند واقعیت کلیدی است: اول، تسلط مطلق این شرکت بر بازار فیزیکی بورس کالا در بخش فلزات. دوم، کارایی بالا در نقدشوندگی محصولات و جذب تقاضای مؤثر. سوم، تنوع بخشی به سبد محصول برای کاهش ریسک تمرکز. در مقیاس جهانی، اگرچه ملی مس از نظر حجم تولید با غول‌هایی مانند کدلکو و بی‌اچ‌پی قابل مقایسه نیست، اما نسبت فروش به تولید و جایگاه آن در بازار داخلی، نشان‌دهنده کارایی عملیاتی بالاست. با توجه به پیش‌بینی deficit جهانی مس در دهه آینده و سرمایه‌گذاری‌های کلان بنگاه‌های جهانی در این حوزه، تقویت ظرفیت‌های تولیدی و صادراتی ملی مس می‌تواند جایگاه ایران را در بازار جهانی مس ارتقا دهد.
منابع:معدن‌نیوز – گزارش معاملات هفتگی بورس کالا، هفته منتهی به ۱۲ تیر
Codelco – گزارش عملکرد سال ۲۰۲۵
Freeport-McMoRan – گزارش سالانه ۲۰۲۵
BHP Group – گزارش نتایج سال مالی ۲۰۲۵
Statista – آمار تولید مس شرکت‌های جهانی ۲۰۲۵