تزریق ۱۱۵ هزار میلیارد ریال اعتبار به شریان‌های جمعیتی/ بانک ملت پیشران تسهیلات خانواده

خبرداری؟ بر اساس داده‌های استخراج‌شده از صورت‌های مالی و گزارش‌های عملیاتی بانک ملت، در بازه زمانی فروردین تا پایان خرداد، مجموعا ۱۱۵ هزار و ۲۸۰ میلیارد ریال اعتبار در قالب دو محور «ازدواج» و «فرزندآوری» تخصیص یافت. سهم تسهیلات ازدواج از این سبد اعتباری، معادل ۹۶ هزار و ۹۱۹ میلیارد ریال بوده که به ۲۸ هزار و ۸۸۴ متقاضی پرداخت شد. بدان معنا که میانگین سقف تسهیلات ازدواج پرداختی در هر پرونده، حدود ۳ میلیارد و ۳۵۶ میلیون ریال برآورد می‌شود. در سوی دیگر، تسهیلات فرزندآوری با اختصاص ۱۸ هزار و ۳۶۱ میلیارد ریال به ۱۹ هزار و ۵۹۱ نفر، میانگین پرداختی ۹۳۷ میلیون ریالی را برای هر خانوار ثبت کرد. این حجم از تزریق نقدینگی هدفمند، نشان‌دهنده هماهنگی کامل سیاست‌های پولی این بانک با تکالیف قانونی ابلاغی از سوی نهادهای بالادستی است.

از منظر اقتصاد کلان، تخصیص این حجم از منابع در یک فصل، نشان‌دهنده انحراف مثبت شبکه بانکی از رویکردهای سنتی به «توسعه سرمایه انسانی» است. ضریب نفوذ این تسهیلات در سبد خانوار، مستقیماً بر کاهش دغدغه‌های معیشتی زوج‌های جوان اثرگذار است. بررسی نسبت «تعداد گیرندگان به حجم منابع» نشان می‌دهد بانک ملت توانسته با حفظ توازن میان خرد بودن مبالغ و کلان بودن حجم توزیع، ریسک نکول را در این پورتفوی به حداقل برساند. تمرکززدایی از پرداخت‌ها و توزیع آن بین نزدیک به ۵۰ هزار کد ملی، شاخص عدالت در دسترسی به منابع مالی را ارتقا بخشید. همچنین، مدیریت ترازنامه بانک در شرایطی که محدودیت‌های منابع وجود دارد، حاکی از مهندسی دقیق مالی برای جلوگیری از ایجاد فشار تورمی ناشی از خلق پول بی‌رویه است.

در مقایسه تطبیقی با همتایان جهانی، الگوی تسهیلات جمعیتی ایران از نظر «هدفمندی دموگرافیک» با مدل‌های بانک‌های دولتی در اقتصادهای نوظهور هم‌خوانی دارد. برای مثال، بانک صنعتی و تجاری چین (ICBC) در طرح‌های حمایت از خانواده، تمرکز خود را بر وام‌های مسکن با نرخ ترجیحی گذاشته که میانگین آن ۵ برابر سقف تسهیلات ازدواج ایران است. در روسیه، اسبربانک (Sberbank) از طریق پلتفرم‌های یارانه‌ای، تسهیلات فرزندآوری را با نرخ صفر درصد می‌دهد، اما حجم توزیع آن نسبت به تولید ناخالل داخلی، یک‌چهارم نسبت ثبت‌شده در بانک ملت است. از سوی دیگر، بانک دولتی هند (SBI) در بخش «اولویت‌های اجتماعی» خود، سهمی معادل ۱۸ درصد از کل پورتفوی خرد را به این امور اختصاص می‌دهد که در مقایسه با ضریب نفوذ بانک ملت در بازار هدف، نشان‌دهنده چابکی بیشتر سیستم بانکی ایران در انتقال منابع به لایه‌های پایین‌تر هرم جمعیتی است. مدل بانک ملت، ترکیبی از «پوشش گسترده جمعیتی» و «تخصیص بهینه منابع محدود» است که در مقایسه با شاخص‌های بانکداری اجتماعی اروپا، ضریب اصابت هدفمند بالاتری دارد.

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد ایفای نقش بانک ملت به‌عنوان نهاد مالی پیشرو، فراتر از تکلیف قانونی صرف بوده و به پیشران واقعی در اکوسیستم جمعیتی تبدیل شد. تداوم این روند در فصل‌های آتی، نیازمند پایش مستمر شاخص‌های بازدهی و تطبیق آن با متغیرهای کلان اقتصادی است تا از هدررفت منابع جلوگیری شده و اثرگذاری نهایی بر نرخ رشد جمعیت محقق گردد.

منابع:

گزارش رسمی عملکرد سه‌ماهه اول بانک ملت (معاونت اقتصادی و روابط عمومی)

داده‌های آماری و گزارشات اقتصاد کلان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

گزارش‌های سالانه و بخش بانکداری خرد بانک‌های بین‌المللی ICBC، Sberbank و SBI

پایگاه‌های داده تحلیلی بازارهای نوظهور و بانکداری توسعه‌ای