تحول در زنجیره ارزش، رکوردشکنی شرکت ملی صنایع مس

خبرداری؟ تحلیل داده‌های عملیاتی اخیر شرکت ملی صنایع مس ایران (NICICO)، حاکی از جهش کمی-کیفی بی‌سابقه در شاخص‌های عملکرد (KPI) است که فراتر از پیش‌بینی‌های خطی و مدل‌های اقتصادسنجی متداول عمل کرد. بر اساس پایش‌های میدانی و گزارش‌های فنی منتشر شده تا ۷ خرداد، مجتمع مس سرچشمه با ثبت تولید ۴۰ هزار تن مس محتوی و دستیابی به ۱۹۵ هزار تن کنسانتره، رشدی ۴.۵ درصدی نسبت به برنامه را تجربه کرد. این دستاورد، صرفا افزایش کمی نیست، نشان‌دهنده بهینه‌سازی سینتیک فرآیندهای فلوتاسیون و بهبود راندمان بازیافت متالورژیک است. در همین راستا، تولید ۹۳ هزار تن اسید سولفوریک با رشد ۵ درصدی، بیانگر بلوغ تکنولوژیک در مدیریت گازهای خروجی و اقتصاد چرخشی در زنجیره ارزش است. این شاخص‌ها زمانی معنا پیدا می‌کنند که بدانیم در شرایط نوسانات جهانی، حفظ این شیب رشد نیازمند مهندسی دقیق فرآیند است.

برای اعتبارزایی این عملکرد، مقایسه تطبیقی با بزرگان صنعت مس جهان، ضروری است. در مقایسه با شرکت جیانگشی کوپر (Jiangxi Copper Corporation – JCC) به عنوان بزرگترین تولیدکننده مس چین، عملکرد سرچشمه هم‌تراز با استانداردهای جهانی به نظر می‌رسد. جیانگشی در تاسیسات ذوب گویژی (Guixi Smelter)، که پیشرفته‌ترین واحد ذوب جهان است، همواره بر افزایش راندمان تمرکز داشته است. گزارش‌های فنی JCC نشان می‌دهد دستیابی به رشد تولید کنسانتره در ۴ – ۵ درصد، نیازمند اصلاحات اساسی در مدارهای سنگ‌شکن و بهینه‌سازی مصرف انرژی است. موفقیت مس سرچشمه در رشد ۱۰ درصدی تغلیظ سرباره، همسو با استراتژی‌های “Zero Waste” و بازیافت حداکثری است که شرکت‌های تراز اول آسیایی مانند JCC در برنامه‌های توسعه پایدار خود دنبال می‌کنند. این هم‌افزایی آماری، جایگاه NICICO را نه به عنوان بازیگر منطقه‌ای، که به عنوان رقیب جدی در کلاس جهانی تثبیت می‌کند.

از سوی دیگر، رکوردشکنی مجتمع مس شهربابک (میدوک) با استخراج ۹.۴۰۱ میلیون تن سنگ معدن در اردیبهشت‌، پدیده‌ای ست نیازمند واکاوی فنی دقیق‌تر. افزایش ۱۵.۶ درصدی استخراج و فرآوری ۷۵۳ هزار تن سنگ سولفوره، آن هم در شرایطی که گزارش‌ها از “افت عیار ماده معدنی” حکایت دارند، نشان‌دهنده غلبه بر چالش‌های ژئومتالورژیک است. برای درک این موفقیت، نگاهی به عملکرد شرکت فریپورت-مک‌موران (Freeport-McMoRan) در ایالات متحده، به‌ویژه در معادن پورفیری مانند مورنسی (Morenci) یا سیریتا (Sierrita) بیندازیم. فریپورت به عنوان پیشرو در تکنولوژی‌های استخراج و فرآوری کانه‌های کم‌عیار، با مدل‌سازی پیشرفته “Comminution Circuit Optimization” و آسیاب‌های SAG نسل جدید، توانسته در شرایط مشابه، تناژ پردازش را افزایش دهد. ثبت رکورد جدید در میدوک، با وجود چالش عیار، شباهت استراتژیک زیاد به موفقیت‌های فریپورت در مدیریت “Mill Throughput” دارد؛ جایی که بهبود فرآیندها و کاهش توقفات (Availability Loss)، جبران‌کننده افت عیار شد. بر اساس مدل‌سازی‌های آماری، این سطح از بهره‌وری در میدوک، شاخص هزینه‌های تمام‌شده پایدار (AISC) را به طور تخمینی تا ۸ الی ۱۲ درصد بهبود بخشیده و شرکت را در دهک اول منحنی هزینه جهانی قرار می‌دهد.

بیشتر بخوانید: شرکت ملی صنایع مس و تحولات ژئوپلیتیکی / حفظ بهره وری در تلاطم بازارهای جهانی

تأکیدات دکتر سید مصطفی فیض، مدیرعامل شرکت ملی مس، بر “نگاه اقتصادی” و “بهره‌وری”، حلقه مفقوده‌ای را که در گزارش‌های فنی نادیده گرفته می‌شود، پر می‌کند. این رویکرد که پروژه‌های توسعه‌ای باید مبتنی بر بازدهی اقتصادی (ROI) مثبت باشند، منطبق بر دکترین شرکت‌های چندملیتی است که سرمایه‌گذاری‌های CAPEX را تنها در صورتی تایید می‌کنند که منجر به کاهش هزینه عملیاتی OPEX شود. تلفیق آمارهای خیره‌کننده استخراج در میدوک و پایداری تولید در سرچشمه، در کنار الگوبرداری هوشمندانه از استانداردهای شرکت‌هایی چون JCC و Freeport-McMoRan، سندی محکم بر بلوغ صنعتی شرکت ملی صنایع مس ایران است. این گزارش نشان می‌دهد رکوردهای ثبت شده، حاصل شانس نبوده، بلکه خروجی مستقیم مهندسی ارزش، مدیریت چابک و تسلط بر تکنولوژی‌های نوین فرآوری است که اعتبار برند ملی مس را در تراز جهانی بیمه می‌کند.