عبور از برزخ ۸۰ روزه؛ رنسانس بورس تهران در سایه بازگشت اعتماد و ثبات سیاسی

خبرداری؟  

در بورس تهران هفته‌ای را پشت سر گذاشت که در ادبیات مالی می‌توان آن را «بازگشت از لبه پرتگاه» نامید. پس از حدود ۸۰ روز تعطیلی و تعلیق که ناشی از ملاحظات امنیتی و شرایط خاص کشور بود، کمتر کسی پیش‌بینی می‌کرد که دماسنج اقتصاد ایران نه تنها سقوط نکند، بلکه با جهشی بی‌سابقه، مرز روانی و تاریخی ۴ میلیون واحد را در هم بکشاند. این صعود ۸۰ هزار واحدی در یک روز و تثبیت در کانال جدید، نشان‌دهنده تغییر بنیادین در محاسبات معامله‌گرانی است که تا چندی پیش تنها به خروج سرمایه می‌اندیشیدند.

شوک‌زدایی؛ از «پول هوشمند» تا «حمایت سیستماتیک»

یکی از پرسش‌های اساسی این بود که بورس چگونه توانست از شوک تعطیلی طولانی‌مدت عبور کند؟ پاسخ را باید در دو لایه جست‌وجو کرد. در لایه نخست، تزریق نقدینگی ۲.۶ هزار میلیارد تومانی از سوی حقوقی‌ها و صندوق‌های تثبیت بازار، نقش «ضربه‌گیر» را ایفا کرد. این مداخله هدفمند مانع از آن شد که هیجانات ناشی از بازگشایی، به صف‌های فروش سنگین تبدیل شود.

اما در لایه دوم که اهمیت بیشتری دارد، ارزندگی ذاتی سهام بود. توقف طولانی بازار هم‌زمان با رشد تورم و تغییرات نرخ ارز، باعث شده بود که قیمت‌ها در تابلوی بورس به شدت از ارزش واقعی خود عقب بمانند. نسبت P/E بازار که به محدوده ۶.۴ واحد رسیده است، در واقع یک «حراج بزرگ» برای سرمایه‌گذاران بلندمدت محسوب می‌شد که در هفته گذشته، خریداران هوشمند از آن نهایت بهره را بردند.

بورس در دو راهی بازارهای موازی: چرا سرمایه‌ها بازگشتند؟

برای درک بهتر رشد بورس، باید به اتمسفر بازارهای موازی یعنی طلا، سکه و ارز نگریست. در ماه‌های اخیر، نقدینگی سرگردان به دلیل انسداد بازار سرمایه، به سمت بازار طلا و ارز پناه برده بود که منجر به اشباع خرید در این بازارها شد.

با فروکش کردن سایه جنگ و برقراری ثبات نسبی، ریسک نگهداری دارایی‌های دلاری افزایش یافت. در مقابل، بورس تهران به دلیل عقب‌ماندگی قیمتی، به یک «بهشت امن» برای نقدینگی تبدیل شد.

گزارش‌ها نشان می‌دهد بخشی از رشد ارزش معاملات به ۶۷ هزار میلیارد تومان، ناشی از خروج پول از صندوق‌های طلا و بازار غیررسمی ارز و ورود آن به نمادهای بنیادی بورس بوده است. معامله‌گران دریافته‌اند که در میان‌مدت، بازدهی شرکت‌های تولیدی با نرخ ارز توافقی جدید، به مراتب جذاب‌تر از نوسانات محدود ارز و سکه خواهد بود.

لیدری بزرگان؛ وقتی تولید سخن می‌گوید

رشد شاخص هم‌وزن در کنار شاخص کل، بر این واقعیت صحه گذاشت که صعود اخیر، یک صعود «گلخانه‌ای» یا دستوری نبوده است. اگرچه نمادهای شاخص‌سازی چون «فملی»، «وبملت» و پالایشی‌ها با تکیه بر رشد قیمت‌های جهانی فلزات و اصلاح نرخ خوراک، موتور محرک بازار بودند، اما سبزپوشی نمادهای کوچک در گروه‌های دارویی و غذایی نشان داد که اعتماد به بدنه بازار تزریق شده است.

تحلیلگران معتقدند بازگشت پول حقیقی (خرده‌فروشان) مهم‌ترین سیگنال هفته گذشته بود. بازگشت اعتماد، فرآیندی تدریجی است؛ اما وقتی ارزش معاملات خرد رشد چشمگیری را تجربه می‌کند، یعنی لایه خاکستری سهامداران که پیش از این نظاره‌گر بودند، دوباره به میز معامله بازگشته‌اند.

چشم‌انداز؛ آیا ماه عسل بورس تداوم دارد؟

صعود به کانال ۴ میلیون واحدی اگرچه یک پیروزی بزرگ برای سیاست‌گذار و سهامدار است، اما حفظ این جایگاه مستلزم سه شرط حیاتی است:
۱. ثبات در سیاست‌های ارزی:
تداوم رشد نرخ ارز توافقی و نزدیکی آن به نرخ بازار آزاد، محرک اصلی صنایع صادرات‌محور خواهد بود.

۲. پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد:
بازار سرمایه بیش از هر چیز از «تصمیمات شبانه» آسیب می‌بیند. شفافیت در نرخ انرژی و خوراک صنایع می‌تواند صعود را پایدار کند.

۳. تنش‌زدایی پایدار:
بورس تهران نشان داد که پتانسیل جهش بالایی دارد، مشروط بر اینکه سایه ریسک‌های غیرسیستماتیک دوباره بر سر بازار سنگینی نکند.

بیشتر بخوانید:صندوق نُقرفام تامین سرمایه تمدن

هفته نخست خرداد ۱۴۰۵ در تاریخ بورس تهران به عنوان نقطه‌عطف «بازگشت تحلیل» ثبت خواهد شد. بورس ثابت کرد که حتی پس از یک دوره انسداد ۸۰ روزه و در سخت‌ترین شرایط ژئوپلیتیک، همچنان کارآمدترین سنگر برای حفظ ارزش پول ملی در برابر تورم است. فتح کانال ۴ میلیون واحدی تنها یک عدد نیست؛ بلکه بیانیه‌ای است از سوی جامعه سهامداری مبنی بر اینکه «اعتماد» در حال بازسازی است و بورس تهران آماده است تا نقش کلیدی خود را در تامین مالی تولید ملی بازپس بگیرد.

نویسنده: امیرمهدی محمدی