منظقه آزاد ماکو و موقعیت استراتژیک زیرساختی / نیاز به لجستیک پیشرفته برای تبدیل شدن به قطب صادرات غیرنفتی

خبرداری؟ مناطق آزاد و به صورت خاص منطقه آزاد ماکو امروز که کشور در دوران جنگ نظامی و اقتصادی قرار دارد در نقطه‌ای حساس ایستاده اند. این در حالی است که موقعیت جغرافیایی ممتاز منطقه آزاد ماکو به همراه زیرساخت‌های در حال تکمیل و طرح‌های بلندپروازانه آن را به دروازه‌ای بالقوه برای تجارت، صنعت، انرژی و گردشگری بدل کرده است.

مهم‌ترین سرمایه ماکو، موقعیت جغرافیایی کم‌نظیر آن است. منطقه‌ای که در میان چهار کشور ترکیه، آذربایجان، ارمنستان و عراق قرار گرفته و تنها با یک نگاه از ارتفاعات می‌توان مرز‌های چند کشور را مشاهده کرد. این موقعیت نه‌تنها از منظر گردشگری جذاب است، بلکه به معنای واقعی کلمه یک «چهارراه تجاری» است.

ایران برای حضور در کریدور‌های بین‌المللی حمل‌ونقل به چنین نقاطی نیاز دارد؛ نقاطی که حلقه اتصال شرق و غرب باشند و بتوانند کالا‌های داخلی را به سرعت و سهولت به بازار‌های جهانی برسانند. مرز بازرگان، که مهم‌ترین مرز زمینی ایران با اروپا به شمار می‌رود، در دل همین منطقه جای گرفته است. این موقعیت اگر با زیرساخت‌های کارآمد، لجستیک پیشرفته و سیاست‌های هوشمند همراه شود، می‌تواند ماکو را از یک منطقه مرزی به یک مرکز صادرات غیرنفتی بدل کند.

یکی از گام‌های اصلی ماکو در مسیر توسعه، ایجاد و تکمیل شریان‌های حمل‌ونقلی است. پروژه‌هایی همچون کمربندی ماکو، جاده قلیش‌لانمش – دانالو و بزرگراه اکو از جمله تلاش‌هایی بوده‌اند که بار ترافیک سنگین و ترانزیتی را از قلب شهر خارج و ارتباط میان شهرک‌های صنعتی، روستا‌ها و مرز را تسهیل کرده است.

کمربندی ماکو امروز به‌عنوان یک حلقه ایمن، نقش مهمی در عبور کامیون‌های ترانزیتی ایفا می‌کند و بزرگراه اکو نیز به‌مثابه ستون فقرات حمل‌ونقل تجاری منطقه طراحی شده است. این بزرگراه قرار است مراکز لجستیک و انبار‌های منطقه را به مرز بازرگان پیوند دهد و به محور اصلی صادرات غیرنفتی کشور بدل شود.

تصویب طرح جامع توسعه پایدار در سازمان محیط زیست که در واقع منشور طلایی ماکو است؛ نقشه‌ای است که هر خط آن سنگ بنای اقتصادی آینده را می‌گذارد. اجرای پروژه‌های عمرانی کلان شامل: احداث فنس کشی منطقه آزاد ماکو به طول ۲۵ کیلومتر،‌ تعریض و بهسازی محور کشمش‌تپه – احداث محور پدافند غیر عامل قلیش لانمیش به طول ۴.۸ ، احداث و تکمیل جاده لجستیک پهنه خدمات مرزی و گمرکی بازرگان – آماده سازی محدوده های زون Aو B خدمات مرزی و لجستیک و بازرگانی منطقه آزاد ماکو، تکمیل آماده سازی و توسعه شهرک صنایع سبک به مساحت ۱۳۰ هکتار، تصویب مطالعات مرمت و باززنده سازی شهر قدیم ماکو (قلعه قبان )، راه‌اندازی لایتینگ فرودگاه بین‌المللی ماکو، افزایش ظرفیت پروازی و گسترش ارتباطات هوایی افروختن مشعل ارتباطات هوایی، احداث تصفیه خانه شهرک صنایع سبک، انجام مطالعات بافت تاریخی شهر ماکو، ایجاد سامانه WebGIS منطقه آزاد ماکو تنها بخشی از پروژه‌های عمرانی این منطقه است که آینده‌ای روشن را نوید می‌دهد.

منطقه آزاد ماکو تلاش کرده است تا با ایجاد شهرک صنایع سبک، زمینه را برای توسعه صنایع کوچک و متوسط فراهم کند. این شهرک با ده‌ها هکتار وسعت، محلی برای فعالیت تولیدکنندگانی است که با دغدغه‌های تأمین مواد اولیه، مشکلات گمرکی و نیاز به حمایت‌های صادراتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اگر این چالش‌ها برطرف شود، ماکو می‌تواند به یکی از قطب‌های تولید صنایع کوچک در شمال‌غرب کشور بدل شود.

اما ظرفیت صنعتی ماکو تنها به شهرک صنایع سبک محدود نیست. کشاورزی نوین نیز در این منطقه جایگاهی ویژه دارد. احداث باغ‌های بزرگ گردو و پسته در دشت زیدون پلدشت با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آبیاری نمونه‌ای از تلاش‌ها برای تبدیل ماکو به یک قطب کشاورزی صادرات‌محور است. این پروژه‌ها نشان می‌دهد که کشاورزی و صنعت در ماکو می‌توانند در کنار یکدیگر و با رویکرد صادراتی توسعه یابند.

بیشتر بخوانید:منطقه آزاد ماکو موتور محرک توسعه شمال غرب ایران / جغرافیای الهام بخش بهبود روابط اقتصادی با کشورهای همسایه

واقعیت این است که ماکو می‌تواند به قلب تپنده صادرات غیرنفتی ایران و هاب لجستیک منطقه بدل شود، اما تنها در صورتی که توسعه آن هم‌زمان با عدالت اجتماعی، شفافیت اقتصادی و توجه به زیست مردم پیش برود. این منطقه آزاد اگر بخواهد از مرز شعار عبور کند، باید روایت تازه‌ای از توسعه بنویسد؛ روایتی که در آن مردم محلی نه تماشاگر بلکه بازیگر باشند و آینده‌ای که نه در کاغذ و آمار، بلکه در جاده‌های ایمن، مدارس نو و فرصت‌های شغلی واقعی معنا پیدا کند.