تلاش برای بازگشت تعاونی‌ها به مدار اثرگذاری؛ تمرکز وزارت جهاد کشاورزی بر توسعه روستابازارها

خبرداری؟

محمدرضا طلایی، رئیس سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران، با اشاره به مأموریت‌های این سازمان در بخش کشاورزی گفت: سازمان تعاونی روستایی در حوزه تخصصی کشاورزی سه وظیفه اصلی سیاست‌گذاری، حمایت و نظارت را بر عهده دارد و در دولت چهاردهم، با تغییر رویکرد وزارت جهاد کشاورزی، نقش تشکل‌ها به‌عنوان بازوی اجرایی بخش کشاورزی بیش از گذشته تقویت شده است.

وی با بیان اینکه سهم تعاون در اقتصاد کشور امروز به حدود ۷ درصد رسیده که نسبت به گذشته کاهش قابل توجهی داشته است، افزود: در سال‌های ابتدایی پس از انقلاب، سهم تعاون به‌ویژه در حوزه توزیع و تأمین نهاده‌ها بسیار بالاتر بود و حتی به بیش از ۳۰ درصد می‌رسید. کاهش جمعیت روستایی و مهاجرت به شهرها از دهه هشتاد یکی از دلایل افت نقش تعاونی‌ها بود، اما امروز سیاست وزارت جهاد کشاورزی تغییر کرده و در ۱۸ ماه گذشته اقدامات کم‌سابقه‌ای در حمایت از تشکل‌ها انجام شده است.

رئیس سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران با اشاره به ظرفیت بالای تشکل‌ها در بخش کشاورزی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۶۵ درصد اراضی کشاورزی کشور در حوزه تعاونی‌ها قرار دارد و بیش از پنج میلیون کشاورز عضو تشکل‌ها هستند. نگاه وزیر جهاد کشاورزی نیز بر این اساس است که منافع این پنج میلیون بهره‌بردار به‌طور مستقیم تأمین شود.

طلایی تأکید کرد: مزیت اصلی تشکل‌ها این است که هر درآمدی که ایجاد می‌شود، دوباره به خود بخش کشاورزی بازمی‌گردد. بر همین اساس، توسعه تعاونی‌های تخصصی از جمله تعاونی‌های سهامی زراعی و تعاونی‌های آب‌بران با تدبیر وزارتخانه در دستور کار قرار گرفته است.

وی یکی از چالش‌های اساسی بخش کشاورزی را مسئله آب دانست و گفت: در دولت چهاردهم، تمرکز ویژه‌ای بر نظام‌های بهره‌برداری صورت گرفته و تمام اقدامات در این حوزه با هدف بهینه‌سازی مصرف آب انجام می‌شود. تعاونی‌های آب‌بران که از میان خود بهره‌برداران تشکیل می‌شوند، نقش مهمی در توزیع و مدیریت منابع آب دارند و این موضوع هم در برنامه هفتم توسعه و هم در قانون توزیع عادلانه آب مورد تأکید قرار گرفته است.

رئیس سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران افزود: در دولت چهاردهم بیش از ۳۸ تعاونی آب‌بران تشکیل شده و حدود ۳۵ درصد تعاونی‌های تولید در حوزه تسطیح اراضی فعالیت داشته‌اند. اجرای عملیات لوله‌گذاری، انتقال آب تحت فشار و سامانه‌های نوین آبیاری در بیش از دو میلیون هکتار از اراضی کشاورزی کشور از جمله دستاوردهای این دوره بوده است.

وی با اشاره به توسعه کشاورزی قراردادی و مکانیزاسیون گفت: در بخش‌هایی مانند باغات زیتون، تعاونی‌های تولید با بهره‌گیری از مکانیزاسیون و مدیریت یکپارچه، عملکرد مناسبی داشته‌اند. همچنین تعاونی‌های تولید به حوزه گلخانه‌ها ورود کرده‌اند و اجرای طرح‌های گلخانه‌ای با همکاری شرکت شهرک‌های کشاورزی، از جمله در دشت مغان، در حال پیگیری است.

طلایی با اشاره به تأکید دولت بر کوتاه شدن مسیر مزرعه تا سفره اظهار کرد: یکی از دغدغه‌های جدی رئیس‌جمهور و وزیر جهاد کشاورزی، رساندن مستقیم محصول کشاورز به دست مصرف‌کننده است. در همین راستا، احیای روستابازارها که در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ نقش مؤثری در توزیع محصولات داشتند، دوباره در دستور کار قرار گرفت و ایجاد سه هزار روستابازار تا پایان دولت مصوب شد.

وی افزود: تاکنون ۴۸۵ روستابازار با برند «تروکا» به بهره‌برداری رسیده که از فضاهای کوچک تا مجموعه‌های بزرگ در شهرها و روستاها را شامل می‌شود. این روستابازارها نقش مهمی در ایجاد رقابت، کاهش فاصله قیمتی و حمایت هم‌زمان از تولیدکننده و مصرف‌کننده دارند.

رئیس سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران با اشاره به اقدامات انجام‌شده در تنظیم بازار شب عید گفت: در سال گذشته با تدبیر وزارت جهاد کشاورزی، از ظرفیت تشکل‌ها برای تنظیم بازار استفاده شد و امسال نیز خرید مستقیم میوه شب عید از کشاورزان و تشکل‌ها در دستور کار قرار گرفت. ذخیره‌سازی میوه نسبت به سال گذشته حدود ۲.۵ برابر افزایش یافته و پیش‌بینی می‌شود بازار با ثبات مناسبی مواجه باشد.

طلایی با اشاره به چالش خرده‌فروشی اظهار کرد: مشکل اصلی بازار نه در تولید و نه در تأمین، بلکه در بخش خرده‌فروشی است. توسعه روستابازارها می‌تواند نقش مؤثری در تعدیل قیمت‌ها داشته باشد و اگر سه هزار روستابازار در کشور ایجاد شود، تأثیر محسوسی بر قیمت‌ها خواهد گذاشت. استانداران موظف شده‌اند با همکاری شهرداری‌ها و سازمان تعاونی روستایی، زمینه ایجاد این بازارها را فراهم کنند.

وی با اشاره به عملکرد تعاونی‌ها در نظام‌های بهره‌برداری گفت: یکپارچه‌سازی اراضی، کشت یکپارچه و اولویت دادن به اراضی تعاونی‌های تولید از سیاست‌های جدی وزارتخانه است. در این چارچوب، ۳۹ هزار هکتار اراضی یکپارچه‌سازی شده، ۴۰ هزار هکتار تحت مدیریت هوشمند مزرعه قرار گرفته و تعاونی‌ها در اجرای عملیات آب و خاک در بیش از ۱۰۰ هزار هکتار مشارکت داشته‌اند.

رئیس سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران با اشاره به سرمایه‌گذاری تشکل‌ها در صنایع تبدیلی افزود: از ابتدای دولت چهاردهم، ۳۷۵ واحد صنایع تبدیلی با سرمایه‌گذاری بیش از ۱۶.۵ همت و با اتکا به سرمایه تشکل‌ها ایجاد و به بهره‌برداری رسیده است. همچنین ده‌ها پروژه در حوزه انبار، سردخانه و صنایع تبدیلی در مناسبت‌هایی مانند هفته دولت و دهه فجر افتتاح شده که اشتغال قابل توجهی در مناطق روستایی ایجاد کرده است.

وی ادامه داد: بسیاری از انبارهای موجود با حداقل ایجاد سازه جدید، به واحدهای صنعتی و فرآوری تبدیل شده‌اند و ایجاد نخستین پایانه صادراتی تهران در منطقه امین‌آباد نمونه‌ای از استفاده بهینه از این ظرفیت‌هاست.

طلایی با تأکید بر سرمایه اجتماعی تعاونی‌ها گفت: تعاونی روستایی متعلق به خود کشاورزان است و امروز فرزندان کشاورزان در هیأت‌مدیره‌ها حضور دارند. این اعتماد باعث شده تشکل‌ها از نظر مالی و فنی تقویت شوند و بتوانند در حوزه‌هایی مانند هوشمندسازی، مدیریت مزرعه و اجرای پروژه‌های مختلف نقش مؤثری ایفا کنند.

وی با اشاره به نقش تعاونی‌ها در خرید تضمینی گندم افزود: در سال‌های اخیر تعاونی‌های روستایی به‌عنوان مباشر خرید تضمینی گندم نقش مهمی داشته‌اند و امسال نیز حدود ۴۰ درصد خرید گندم در مناطق دور از سیلوها توسط تشکل‌ها انجام شده است که مانع از آسیب به محصول کشاورزان شده است.

رئیس سازمان مرکزی تعاونی روستایی ایران در پایان با اشاره به ظرفیت کشت فراسرزمینی گفت: اگرچه تشکل‌ها تاکنون عملکرد محدودی در این حوزه داشته‌اند، اما این ظرفیت در برنامه‌های آتی سازمان دیده شده و با تقویت نقش بازرگانی و صادرات، می‌توان از آن برای ارتقای تولید و امنیت غذایی کشور بهره گرفت.