تصمیمات جدید اقتصادی دولت،اعتراضات خیابانی و چشم انداز مبهم آینده

خبرداری؟ در روزهای اخیر مدیران اقتصادی دولت پزشکیان تصمیمات جدیدی را گرفته اند که شامل پرداخت کالابرگ به همه مردم،تک نرخی کردن نرخ ارز و همچنین افزایش میزان کالابرگ به یک میلیون تومان بوده است.آنچه قائم پناه معاون اجرایی رئیس جمهور آن را آغاز عدالت یارانه ای دولت پزشکیان نامیده است. نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد این است که تصمیمات جدید اقتصادی دولت پزشکیان در حالی اتخاذ شده که برخی شهرهای کشور با اعتراضات خیابانی مواجه است. اعتراضاتی که در برخی شهرها به کشته شدن برخی نیز منجر شده است. به همین دلیل این پرسش مطرح است که چرا دولت و به صورت کلی نهادهای تصمیم گیر در کشور اصلاحات اقتصادی را زودتر آغاز نکردند تا کار به این نقطه برسد؟

در ماه های اخیر نوسانات شدید نرخ دلار باعث شده است ارزش پول مردم به‌طور پیوسته کاهش یابد و واکنش‌های اعتراضی در سطح بازارها و شبکه‌های اجتماعی شکل بگیرد. کارشناسان اقتصادی و سیاسی بر این باورند که این اعتراضات از قبل قابل پیش‌بینی بود، همان‌طور که جهش قیمت دلار پیش‌بینی می‌شد. با این حال، مسئولان دولتی نه توانستند جلوی افزایش قیمت دلار را بگیرند و نه واکنش متناسبی نشان دادند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که قیمت دلار علاوه بر مسائل اقتصادی، به وضعیت سیاسی و روانی جامعه نیز گره خورده است. شرایط «نه جنگ و نه صلح» و تهدیدات علیه ایران، به‌صورت مستقیم در افزایش نرخ دلار منعکس می‌شود و راهکارهای کنترل آن تنها به اقدامات بانک مرکزی محدود نمی‌شود و نیازمند تصمیم‌گیری‌های کلان‌تر و فراتر از این نهاد است.

نکته قابل توجه در اعتراضات اخیر، نحوه مواجهه مقامات دولتی با مردم است. برای اولین بار، مسئولان از تهدید مستقیم معترضان یا ایجاد محدودیت‌های اینترنتی و موبایلی خودداری کردند و رسانه‌های رسمی نیز از انتشار مطالبی که می‌توانست خشم عمومی را افزایش دهد، پرهیز کردند. رئیس‌جمهور پزشکیان نیز در اقدامی بی‌سابقه، اعتراضات مردم را به رسمیت شناخت. این رویکرد کارشناسان، نقطه مثبتی در مدیریت اعتراضات عمومی ارزیابی می‌کنند، زیرا می‌تواند از تنش‌های بیشتر در جامعه جلوگیری کند.

کارگران یکی از اصلی‌ترین گروه‌های آسیب‌دیده از بحران اقتصادی‌اند. حداقل مزد مصوب در برابر سبد واقعی معیشت خانوار، فاصله قابل‌تأملی دارد و بسیاری از کارگران توان تامین نیازهای اساسی خانواده را ندارند. مواد خوراکی، مسکن، حمل‌ونقل و خدمات درمانی، هزینه‌هایی‌اند که توان خرید کارگران را تضعیف کرده‌اند. در همین‌حال، بازنشستگان صنعت و خدمات هم بارها در سال‌های اخیر در شهرهای مختلف، تجمع‌هایی را برگزار کرده‌اند و خواستار همسان‌سازی حقوق و بهبود شرایط درمان و بیمه شده‌اند.

اندیشمندان علوم انسانی با تحلیل چرایی تداوم اعتراضات، به دولت هشدار دادند که این صحنه‌ها و حضور مردمی که خواستار تغییرات در کشور هستند محصول عملکرد چندساله دولت‌هاست که بدون توجه به خواسته‌های ملت، آنچه خواستند انجام داده‌اند و تاثیرات تصمیمات سیاسی و اقتصادی در معیشت و سفره و زندگی مردم را نادیده گرفته‌اند.

بیشتر بخوانید:واکنش ها به اعتراضات خیابانی درباره نرخ ارز و طلا

شاخص ۲۶.۵ درصد برای سرمایه اجتماعی در جامعه ایران نشان می‌دهد مولفه‌هایی که در سرمایه‌های اجتماعی تاثیرگذار است کاهش پیدا کرده که یکی از این مولفه‌ها نیز کاهش نشاط اجتماعی است. وقتی نشاط اجتماعی را به دلایل مختلف تحت نظر قرار ندادیم و مورد توجه قرار نمی‌گیرد، مشکلات زیادی به همراه دارد. منظور از نشاط اجتماعی، اقدامات غیرقابل قبول موجد تشنج در جامعه یا راه‌اندازی کارناوال‌های نامتعارف یا سلیقه محوری نیست بلکه منظور از نشاط اجتماعی، رفتارهای اجتماعی است که می‌تواند امید به آینده را در جامعه زنده کند و امید را با رعایت تمام اصول و هنجارها که در جامعه وجود دارد، بالا ببرد.